نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، گروه مدیریت رسانه، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه مدیریت رسانه، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)

3 استادیار، گروه مدیریت رسانه، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

10.22085/javm.2021.247195.1587

چکیده

شیوۀ‌ تغذیه و غذا خوردن می‌تواند باعث نفوذ فرهنگ، ایجاد تغییر در تفکر، شیوۀ‌ زیست و عادت‌های فردی و اجتماعی شود. تغذیه اگر دچار دگرگونی و انحراف از سبک زندگی شود، این خطر ممکن است پیش آید که فرهنگ دگرگون شود. ماهواره­ها به دلیل ماهیتی که دارند در بی­هویت کردن جوامع نقش دارند و غفلت خبرگان و مسئولان ایرانی موجب آسیب­دیدن جامعۀ ایران می­شود. مسأله اساسی این پژوهش، وقوع دگرگونی فرهنگی از طریق تحول تغذیه­ای در خلاف جهت سبک زندگی ایرانی است. هدف پژوهش پیش­رو، بررسی وضعیت محتوای فرهنگی برنامه­های سبک زندگی تغذیه­ای ماهواره و نقش آنها بر حفظ و دگرگونی فرهنگ در یادگیری اجتماعی و روش آن مبتنی بر رویکرد تحلیل محتوای کیفی است. در این مطالعه برای جمع­آوری داده­ها، دو برنامه از شبکه­های غیرایرانی فارسی‌زبان برای نمونه انتخاب شده است. روش نمونه­گیری هدفمند انتخابی است. یافته­ها نشان داد هفت مقوله «نمود فرهنگ در برنامه­های غذایی ماهواره­ای»، «طبخ غذا»، «جامعه­شناسی غذا»، «حذف، مخالفت یا بی­اعتنایی به مفاهیم مذهبی»، «وضعیت تجمل­گرایی»، «اوقات فراغت» و «ظاهر و ساخت برنامه» همراه با زیرمقوله­های آنها در برنامه­های فارسی‌زبان ماهواره­ای نمایش داده شده است. نقش عوامل فرهنگی در این مقوله­ها بر یادگیری اجتماعی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته و افراد، الگوهای رفتاری متناسب با وقایع مشاهده‌شده در محیط­های خود، ازجمله تصاویر تلویزیونی را اتخاذ می­کنند. برنامه­های تغذیه­ای ماهواره­ای به علت رویکرد و سیاست­های متفاوتی که با رسانه­های داخلی دارند، محتوای متفاوتی را ارائه و تأثیری که بر یادگیری اجتماعی مخاطب دارند، می­توانند زمینه­ساز تغییر سبک زندگی و فرهنگ شوند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Socio-cultural learning through diet programs of Manoto and Gem Food satellite networks

نویسندگان [English]

  • Ghazaleh Hasanian 1
  • Sayyed Mohsen Banihashemi 2
  • Abdolreza Sobhani 3

1 PhD Student in Media Management, Media Managent Department, Management Faculty, Islamic Azad University South Tehra branch, Tehran, Iran.

2 Assistant Professor, Media Managent Department, Management Faculty, Islamic Azad University South Tehra branch, Tehran, Iran. (Corresponding Author)

3 Assistant Professor, Media Managent Department, Management Faculty, Islamic Azad University South Tehra branch, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Diet and eating habits can influence culture, change thinking, and individual lifestyle and social habits. If nutrition changes and deviates from lifestyle, there is the risk of cultural change. Satellites play an important role in de-identifying societies due to their nature, and officials’ negligence will harm the Iranian society. The main issue of this research is the occurrence of cultural change through a nutritional transformation in the opposite direction of the Iranian lifestyle. The purpose of this research is to investigate the status of the cultural content of satellite nutritional programs on lifestyle and their role in maintaining or transforming the culture of social learning based on qualitative analysis of the content. The data collection tool was based on selecting two programs of non- Iranian Persian language networks as a sample. The method of sampling was selective and purposeful. Research findings indicated 7 categories as follows: 
1- Manifestation of culture in satellite food programs. 2- cooking, 3- Sociology of food. 4- Elimination, opposition, or disregard for religious concepts. 5- Luxury-oriented status, 6- Leisure, 7- Appearance and program making displaying the relevant subcategories in the programs. The role of cultural factors on social learning has been analyzed in these categories. Individuals adopt patterns of behavior appropriate to the events observed in their environment, including television images. Because satellite food programs offer different content from local media content due to their approaches and policies, they may provide changes to the local audience's lifestyle, culture, and social learning habits.

کلیدواژه‌ها [English]

  • culture
  • food
  • Lifestyle
  • Media
  • Television
  • Social Learning
آزاد ارمکی، تقی (1386). فرهنگ و هویت ایرانی و جهانی­شدن. تهران: تمدن.
آقاسی، محمد؛ مهرشاد شبابی و حنانه سادات صفوی (۱۳۹۰). «عوامل جذابیت شبکه من و تو از منظر دانشجویان»، دو فصلنامه جامعه‌پژوهی فرهنگی. علمی ـ پژوهشی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره 2: ۵۴-۳۵.
بشیر، حسن و امیر حاتمی (1394). «بررسی نقش آگهی­های بازرگانی تلویزیون در ترویج سبک زندگی مطالعه موردی: آگهی­های بازرگانی شبکه جم در زمستان 1394»، دوفصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در رسانه و فرهنگ. سال هفتم، شماره 2، ص 23- 46.
ثنایی، باقر (1368). «نظریه یادگیری اجتماعی»، فصلنامه تعلیم و تربیت (آموزش‌وپرورش)، شماره 20: 21-11.  
خوشنویس، ناهید (1388). «بررسی تأثیر برنامه­های تلویزیونی بر سبک زندگی»، ماهنامه علمی ـ تخصصی انجمن روابط عمومی ایران. شماره 69 : 4-13.
درودی، فریبرز (1387). «تأثیر رسانه در ساختار قدرت»، کلیات ارتباطات اطلاعات و دانش­شناسی، ، شماره 6: 37- 24.
ساروخانی، باقر (1378). دایره­المعارف علوم اجتماعی، چاپ سوم، تهران: انتشارات کیهان.
سکاران، اوما (1381). روش­های تحقیق در مدیریت، ترجمه محمود صائبی و مسعود شیرازی، تهران: انتشارات مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه­ریزی.
عزیزی، حمید و سیدمحمد مهدی­زاده (1395). «بررسی عوامل مؤثر بر انگیزه‌های زنان از تماشای سریال­های شبکه ماهواره­ای جم (GEM TV) (مطالعه موردی: زنان شهر کامیاران)»، مطالعات اجتماعی روان­شناختی زنان، شماره 3: 170-137.
فتحی، حبیب­اله و علی جعفری (1396). «رابطه مصرف رسانه­ای با تغییر سبک زندگی»، فصلنامه مطالعات رسانه­های نوین، شماره 9: 255-221.
گودرزی، نسیم (1391). «آگهی­های بازرگانی؛ ترویج پنهان هنجارها»، فصلنامه مطالعات سبک زندگی، سال اول، شماره 1: 85-55.
مهدی­زاده، شراره و وحیده خسروی (1388). «بررسی میزان تماشای ماهواره و تأثیر آن بر روی سبک زندگی»، مجله جامعه­شناسی معاصر، شماره 2: 104-87.
Bandura, Albert (1977). Social Learning Theory. Prentice Hall.
Bandura, Albert (1986). Social Foundations of Thought and Action. Prentice Hall.
De Solier, Isabelle (2005). “TV dinners: Culinary television, education and distinction”. Continuum: Journal of Media & Cultural Studies 19 (4): 465-481.
Fisk, John (1999). Television culture: popular pleasures and politics. Routledge.
Ghavam Zadeh, Elaheh & Mozaffari, Afsaneh (2014). “The Impact of Satellite TV Channels on Lifestyle Changes for Women in Iran”. International Journal of Business and Social Science. Center for Promoting Ideas. 5 (3): 126-131.
Holloway, Immy & Wheeler, Stephanie (2010). Qualitative research in nursing and healthcare, 3rd ed. Wiley-Blackwell.
Irwin M. Rosenstock, Victor J. Strecher, & Marshall H. Becker (1988). “Social Learning Theory and the Health Belief Model”, Health Education Quarterly, 15: 2: 175-183.
Kavitha, Vamanan (2017). “Television Advertisements Motivating Western lifestyle on ‘College Youth”, Mass Communicat Journalism, 7: 5.
Manstead, Anthony S. R. & McCullock, Caroline (1981). “Sex-role stereotyping in British television advertisements”. British Journal of Social Psychology, 20: 180-171.
Matani, Mehrdad & Hassanpour, Mahshid (2013). “The study of the audiences of the Persian satellite channels in terms of their use and gratification”, Journal of Media and Communication Studies, 5 (8): 2141-2545.
Mayring, Philipp (1983). Qualitative Inhaltsanalyse. Grundlagen und Techniken, Weinheim: Deutscher Studien Verlag.
Zaidi, Suhail Aziz, Sehrish Suhail Zaidi & Muhammad Akram Naseem (2012). "Impact of Television Food Channels on Society". Global Journal of Management and Business Research, 12 (17): 66- 74.