تحلیل روایتِ فیلم مستند سیاسی (مطالعه موردی: فیلم مستند «به روایت دربار» و «ایران و غرب»)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم ارتباطات اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری ارتباطات اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران(نویسنده مسئول)

چکیده

در این مقاله با استفاده از تحلیل روایت از منظر اقناعی، دو مستند سیاسی درباره «انقلاب اسلامی ایران در سال 57»، مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. مستندهای مورد نظر «به روایت دربار» و «ایران و غرب(قسمت اول)» به‌ترتیب محصول صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و شبکه بی‌بی‌سی می‎باشند. برای دستیابی به تحلیل روایت این دو مستند سیاسی، به شیوه تحلیل رتوریکی روایی، ده مقوله محوری پیشنهاد شده است. این مقوله‌ها عبارتند از: راوی شخصیت‌ها 3 . نقطه دید 4. فاصله روایی 5. نقطه شروع 6. اطلاعات پیش فرض 7. تسلسل و علیت روایی 8. مانع و تضاد 9. چرخش 10. پایان‌بندی. استفاده از این مقوله‌ها در تحلیل روایت مستندها به عنوان ابزارهایی نیرومند در ژانر سیاسی، این امکان را می‌دهد که وجوه و لایه‌های پنهان ارتباطی برای متقاعد سازی مخاطبان کشف و درک شود. نتایج نشان می‎دهد کرد که شبکه بی‌بی‌سی برای ساخت مستندی سیاسی، «روایت» را به‌مثابه یک عمل اقناعی تلقی می‎کند تا با شیوه‌ای لطیف به ارائه هدف و گفتمان خاص خود برسد. حال آنکه مستند«به روایت دربار» در قالب محصولی از جانب واحد مرکزی خبر، به‌واسطة خبرنگاران، تولیدکنندگان، پژوهشگران و تدوینگران خبری تولید شده است و ظرافت‌های فیلم مستند که مهم‌ترین آنها روایت است در آن لحاظ نشده است. درواقع در اولویت‌گذاری تولیدات صداوسیما، مستند و مستندسازی امری تخصصی لحاظ نشده است و سایه تولید خبری بر روی این قالب تلویزیونی مشاهده می‎شود.

کلیدواژه‌ها


آقایی میبدی، فروغ(1392). «پیش درآمدی بر مطالعه روایت و روایت پژوهی، کهن‎نامه ادب پارسی»، فصلنامه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره 2: 1-19.

اوحدی، مسعود(1391). روایت شناسی سینما و تلویزیون، تهران: انتشارات دانشکده صداوسیما.

برنارد، شیلا کوران(1390). قصه‌گویی در فیلم مستند، ترجمة حمیدرضا احمدی لاری، تهران: انتشارات ساقی.

استیک، رابرت(1379). هنر پژوهش موردی، ترجمة محمدعلی حمید رفیعی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی.

بارتز، رولان(1392). درآمدی بر تحلیل ساختاری روایت‌ها، ترجمة محمد راغب، تهران: انتشارات رخ‌داد‌نو.

بژه، دیوید ام(1388). تحلیل روایت و پیشاروایت (روش‌های روایی در تحقیقات اجتماعی)، ترجمة حسن محدثی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی، دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها.

پرینس، جرالد(1391). روایت‌شناسی شکل و کارکرد روایت، ترجمة محمد شهبا، تهران: انتشارات مینوتی خرد.

ترکان، علیرضا(1394). روش‌شناسی تحلیل روایت، اصفهان: آسمان نگار.

کوری، گریگوری(1391). روایت‌ها و راوی‌ها، ترجمة محمد شهبا، تهران: انتشارات مینوی خرد.

لوته، یاکوب(1388). مقدمه‌ای بر روایت در ادبیات و سینما، ترجمة امید نیک فرجام، تهران: انتشارات مینوی خرد.

 

Benson, Thomas W and Snee, Brian J.  2008. The Rhetoric of the New Political Documentary. Southern Illinois University Press.

Fisher Walter R .1989. Human Communication as Narration: Toward a Philosophy of Reason, Value, and Action (Studies in Rhetoric Communication). University of South Carolina Press.

Hackley, Brianna Chanel, 2012"Rhetoric of Social Change in Documentary Film Scores: An Analysis of The Cove". In partial fulfillment of the requirement for the degree M.A Communication, San Jose state university.

Herman, David, 2007, The Cambridge companion to narration, Cambridge university press.

Olson Lester c., Finnegan Cara A, 2008, Hope Diane S, Visual Rhetoric_ A Reader In Communication And American Culture, Los Angles& London& New Delhi & Singapore: Sage.

Stiles, Siobhan, 2012, I AM ELENA: Rhetorical Analysis as the first step to A “Best Practices” For Lula For Sex, Trafficking public service Announcement, Visual Communication, 11:185-207.

Yarbrough, Stephen R, 1999, After Rhetoric_ The Study of Discourse Beyond Language and Culture, Southern Illinois University Press