نظریه مانستربرگ: «ذهن» ماده خام سینما،یا سینما هنرِ«ذهن» به‌مثابه کنش ادراکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده رادیو و تلویزیون، دانشگاه صدا و سیما

چکیده

هوگو مانستربرگ در سال ۱۹۱۶ به‌عنوان نخستین نظریه‌پرداز فیلم بر مبنای فلسفه ایده‌آلیستی کانت به تجزیه و تحلیل هنر نوپدیدار سینما مبادرت ورزیده است. بسیاری از تحلیل‌گرانی که پس از وی به تحلیل و واکاوی نظریة فیلم وی «فتو پلی: بررسی روان‌شناسی و زیبایی‌شناسی فیلم» پرداخته‌اند، بر این اعتقاد بوده‌اند که مانستربرگ علت مادی یا مادة ‌خام سینما را «ذهن» تلقی می‌کند. بنای این نوشتار بر آن است که ثابت کند، مانستربرگ همچون نظریه‌پردازان نئورالیست مادة خام سینما را واقعیت می‌داند، اما به‌ این علت نظریة خود را مبتنی بر ادراک استعلایی کانت استوار کرده است و اعتقاد بر القای وحدت کامل به شیء دیداری را بر پرده سینما از طریق غلبه بر واقعیت بیرونی و اعطای شاکله درونی به شیء بر قاعده ساختارهای پیشینی فاهمه قرار داده است، سینما را چونان «فرایند ذهنی»، هنر نمایش «ذهنیت» بازشناسی می‌کند. پس برخلاف نظر عمده شارحان وی، مانستربرگ علت مادی یا مادة ‌خام سینما را «ذهن» تلقی نمی‌کند، اینکه وی سینما را هنر ذهن باز می‌شناسد معطوف به کارکردهای سینما متناظر با تجربة ‌ادراکی و سایر کنش‌های ذهنی است. روش تحقیق در این نوشتار برمبنای پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیلی ـ توصیفی است.

کلیدواژه‌ها


آیتو، جان(1386). فرهنگ ریشه شناسی انگلیسی، ترجمة حمید کاشانیان، تهران: فرهنگ نشرنو، انتشارات معین.

احمدرضا، معتمدی(1394). فلسفه فیلم (جلد اول) بررسی نظریه‌های دوران کلاسیک، تهران: انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی.

Andrew, Dudley, Concepts in Film Theory, Oxford University Press, 1984.

Bazin, André , What Is Cinema, Vol II. tr. by Hugh Gray, University of California Press, 2005b.

Kant, Immanuel, Critique of the Power of Judgment, tr. by Paul Guyer, Eric Matthews, Cambridge University Press, 2000.

Kant, Immanuel, Critique of Pure Reason, tr. by Werner S. Pluhar, Hackett Publishing Company, Inc. 1996.

Kracauer,
Siegfried, Theory of Film: The Redemption of Physical Reality, Oxford University Press, 1960.

Munsterberg, Hugo, The Photoplay: A P
sychological Study, New York: D. Appleton and Company, 1916.

Munsterberg, Hugo: Why We Go to the Movies, Ed. by : Langdale Allen, Routledge (2002).

Sinnerbrink Robert, Hugo Munsterberg, in: Film, Theory and Philosophy: The Key Thinkers, ed. by Felicity Colman, McGill: Acumen & McGill Queen's
UP, 2009.