شیوه‌های استفاده از بازی‌های سنتی و بومی ایرانی در تولید مسابقات رادیویی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده رادیو تلویزیون دانشگاه صدا وسیما

2 کارشناسی ارشد تهیه کنندگی رادیو دانشگاه صداوسیما

3 دکتری مدیریت رسانه دانشگاه آزاد

چکیده

بازی ­های سنتی، بخشی از فرهنگ عامه هستند که در آن تعامل و مشارکت میان افراد یک گروه به‌خوبی نمایش داده­ می ­شود. در میان برنامه‌های رادیویی مسابقه­ های رادیویی هم با تکیه بر همین اصل تولید می‌شوند. هدف این تحقیق آن است که به برنامه‌سازان رادیویی شیوه استفاده از بازی‌های سنتی را برای نوآوری در طراحی مسابقات رادیویی یادآوری کند. شاید به نظر برسد بیشتر بازی ­های سنتی، حرکتی و تصویری ­اند و به شکل مرسوم آن نمی ­تواند در مسابقه ­های رادیویی کاربرد داشته باشند؛ همچنین محدودیت زمان و شنیداری بودن مسابقه­ های رادیویی سبب می­ شود که دایرۀ انتخاب بازی­ های سنتی محدود باشد. اما برخی از بازی ­های سنتی به شکل مرسوم، الگوی مناسبی برای مسابقه ­های رادیویی هستند ازجمله: بازی­ توپ و الفبا، نمایش ­(قصه­ گویی، نقالی) مشاعره. در برخی از آیتم ­های اجرا شده در مسابقه ­های رادیویی فعلی، با الگوبرداری و اقتباس از بازی­ ها، تنوع در ساختار را شاهد بوده­ ایم. اما این تحقیق توصیه‌های جدیدی برای ساخت مسابقات مبتنی بر بازی‌های محلی دارد. در این تحقیق سعی شده است  با رویکرد کیفی و  مطالعه موردی مسابقات رادیویی مورد بررسی قرار گیرند. تحلیل محتوای نمونه‌هایی از مسابقات رادیویی صدای جمهوری اسلامی ایران و مصاحبه با برنامه ­سازان و تهیه­ کنندگان مسابقه­ های رادیویی و تحلیل  محتوای برخی از بازی ­های سنتی و بومی ـ محلی در حوزۀ بازی­ های کلامی، حرکتی، نمایشی الگوی مناسبی برای تبدیل بازی‌های سنتی به مسابقه رادیویی مطرح می‌کند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه در نگاه اول بازی‌های سنتی کلامی با ساختار مسابقات رادیویی هماهنگی بیشتری دارند؛ اما حتی بازی‌های حرکتی و حسی هم با استفاده از ظرفیت‌های نمایش‌های رادیویی و رادیو نما می‌توانند در طراحی مسابقات جدید استفاده شوند.

کلیدواژه‌ها


استارکی، گای(1386). محتوای برنامه­های رادیویی، ترجمۀ معصومه امین، تهران: طرح آینده.

 اﺷﺮﻓﻲ، ﻟﻴﻼ(1386). «بازی­های سنتی آذربایجان: شهرستان تکاب و اطراف آن»، فصلنامه فرهنگ مردم ایران، شماره 9: 150-141.

 آنی­زاده، علی(1387). «درآمدی بر عناصر سازنده بازی­های سنتی»، فرهنگ مردم ایران، شماره 12: 106-81.

 بوندارنکو، آ.ک. و ماتوسیک، آ. ای(1377). نقش بازی در پرورش فکری کودکان، ترجمۀ مهری باباجان، چاپ پنجم، تهران: دنیای نو.

 پناهی سمنانی، حسین(1381). «فرهنگ عامه»، نشریۀ دانش و مردم، شماره 2: 207-204.

 تامپسون، جان(1379). رسانه‌ها و نوگرایی، ترجمۀ علی ایثاری کسمایی، تهران: مؤسسه ایران.

رادفر، ابوالقاسم(1380). «جلوه‌های فرهنگ عامه در ادبیات فارسی»، نامه فرهنگ، شماره 39: 158-153.

دباغ، علیرضا(1394). هنر تهیه کنندگی در رادیو، تهران: مرکز پژوهش و سنجش افکار صداوسیما.

رفعت‌جاه، مریم(1387). «دختران جوان و اوقات فراغت»، فصلنامه مطالعات جوانان، شماره 13: 173-151.

فردرو، محسن(1378). «پیامد­های فرهنگی اسباب­بازی»، مجموعۀ مقالات، تهران: فرهنگ دانش.

 قزل ایاغ، ثریا(1379). راهنمای بازی­های ایران، تهران: دفتر پژوهش­های فرهنگی و کمیسیون ملی یونسکو در ایران.

 گارنهام، نیکولاس(1383). «اقتصاد سیاسی و پژوهش­های فرهنگی»، ترجمۀ پویه میثاقی، فصلنامۀ اقتصاد سیاسی، شماره 5: 183.

 لاروش، والتر فون؛ بوخ هلس، اکسل(2000)، ژورنالیسم رادیویی، ترجمۀ محمد اخگری(1387). تهران: دانشگاه صداوسیما.

 لیراوی، الله­کرم(1382). هفتاد ورزش، بازی، سرگرمی در فرهنگ بومی و سنتی، بوشهر: شروع.

مک کوایل، دنیس(1382). درآمدی بر نظریۀ ارتباطات جمعی، ترجمۀ پرویز اجلالی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه­ها.

 مهدی­زاده، سیدمحمد(1393). نظریه­های رسانه: اندیشه­های رایج و دیدگاه­های انتقادی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات همشهری.

میرزایی، خلیل(1388).پژوهش، پژوهشگری و پژوهش‌نامه‌ نویسی، تهران: جامعه‌شناسان.

میرزایی، خلیل(1395). پژوهش، پژوهشگری و پژوهش‌نامه نویسی، تهران: فوژان.

نامور مطلق، بهمن(1378). مسابقات تلویزیونی: معلومات عمومی، جلد 1و4، تهران: انتشارات اداره کل پژوهش‌های سیما.

 Hoerschelman, Olaf (2006). Rules of the Game (Quiz show and American Culture) Published by State University of New York press, Albany.