تدوین شاخص‌های ارزیابی استراتژیک رسانه خدمت عمومی در حوزۀ فنی و زیرساخت صداوسیما

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشجوی دکتری ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

رسانۀ خدمت عمومی برمبنای مسئولیت‌پذیری اجتماعی شکل گرفته است. نظام مطلوب مدیریت رسانه‌ در سازمان صداوسیما به الگوی رسانه خدمت‌محور نزدیک­تر است. حضور مؤثر در زیست ­بوم صنعت رسانه و محتوا، نیازمند برنامه­ ریزی راهبردی و مهمتر از آن ارزیابی و اصلاح این راهبردها است. فقدان شاخص‌های مناسب ارزیابی عملکرد، موجب اتلاف منابع مالی و سرمایه­ های انسانی خواهد شد. حوزۀ فنی و زیرساخت به‌عنوان یکی از مهمترین حوزه‌های کلیدی سازمان صداوسیما، نیز از این قاعده مستثنی نیست. هدف اصلی این پژوهش «شناسایی شاخص­ های ارزیابی برنامه ­های راهبردی حوزۀ فنی و زیرساخت سازمان صداوسیما برای تحقق مفاهیم رسانه خدمت عمومی است.» محقق در گام نخست، با استفاده از روش اسنادی، متون و منابع مهم انتشاریافته توسط مراجع بین ­المللی در حوزۀ رسانه خدمت عمومی را مورد بررسی قرار داده و 11 مفهوم را احصاء نموده است. در گام دوم، با تطبیق کلیه برنامه ­های راهبردی حوزۀ فنی و زیرساخت سازمان صداوسیما با این مفاهیم، چهار استراتژی (مشتمل بر ده برنامه راهبردی) متناظر با دو مفهوم رسانۀ خدمت عمومی یعنی «جامعیت» و «تمایز» استخراج شد که نشان می‌دهد در برنامه‌ریزی راهبردی سازمان صداوسیما، ویژگی ­های این نظام رسانه ­ای انعکاس یافته است. در نهایت، با استفاده از کارت امتیازی متوازن و برگزاری چهار جلسه‌ گروه متمرکز با حضور 6 نفر از مدیران کل و  9 نفر کارشناس خبره حوزه فنی که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند، شاخص‌های ارزیابی در چهار بعد فرایندها، مالی (اقتصاد رسانه)، رشد و یادگیری (سرمایه انسانی) و مشتری (مخاطب و ذی‌نفع) شناسایی و تبیین شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Compiling Strategic Evaluation Indices of Public Service Broadcasting in IRIB Technical Infrastructure

نویسندگان [English]

  • Mahdokht Broujerdi Alavi 1
  • Mohammad Mahdi Rahmati 2
1 Associate Professor at Faculty of Communication Allameh Tabatabai University
2 Ph.D Student of Communication, Allameh Tabatabai University
چکیده [English]

The PSB (public service broadcasting) is based on social responsibility. The preferred system for media management in IRIB is closer to the service-oriented media model. An effective presence in the media industry requires strategic planning and, more importantly, evaluation and modification of these strategies. Lack of proper compilation of evaluation indicators will result in waste of financial and human resources. This also applies to the technical field, as one of the most important key areas of the IRIB. The main purpose of this research is "to identify the indicators of evaluation of strategic plans of the IRIB’s technical field to realize the concepts of PSB". In the first step, the researcher has studied the important texts and sources in the field of PSB that have been published by international institutions using the documentary method, and then summarized eleven concepts. In the second step, by adapting all technical strategy plans to these concepts, four strategies (including ten strategic plans) corresponding to two PSB concepts namely “Universality” and “Excellence” were extracted that show the features of the PSB system are reflected in the IRIB’s strategic planning .Finally, using a balanced scorecard and holding four focus group meetings attended by 6 general managers and 9 technical experts who were purposefully selected, the evaluation indicators have been identified and explained in four dimensions (Internal business processes, Financial(Media Economy), Customer (Audience & Beneficiary), Learning and Growth (Human Resources).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Public Service Broadcasting (PSB)
  • IRIB
  • Technical Field
  • Balanced Scorecard
ابن‌رسول، سیداصغر (1383). توسعه سیستم کارت امتیازی متوازن برای سیستمهای مدیریت تحقیقات. رساله دکتری، تهران: دانشگاه علم و صنعت.
بنی‌فاطمی کاشی، سیدمحمدرضا (1386). «ارزیابی عملکرد»، حسابدار، 185: 48-41.
تهرانیان، مجید (1356). پیرامون ساخت و نقش رسانه­ها: همایش شیراز،ویراسته جمشید اکرمی، تهران: سروش (پژوهشکده علوم ارتباطی و توسعه ایران).
حبوباتی، مجید (1390). ارزیابی عملکرد استراتژی دیجیتال در صدا و سیمای مرکز یزد با استفاده از رویکرد BSC. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه یزد.
خجسته باقرزاده، حسن و سعید علوی وفا (1393). «طراحی و تدوین مدل ارزیابی عملکرد سرمایه‌های انسانی رسانه ملی»، پژوهش‌های ارتباطی،شماره  78.  92-63.
رحمتی، محمدمهدی (1388). امکان‌سنجی بکارگیری الگوی رسانه عمومی در صداوسیما (پژوهش دلفی میان خبرگان، متخصصان و مدیران). پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران، دانشگاه صداوسیما.
رشکیانی، مهدی (1385). «طراحی الگوی مطلوب نظام مدیریت رسانه ملی»، پژوهش‌های ارتباطی، شماره 48: 68-39.
سیروس، کاوه محمد و امیرحسین صبور طینت (1394). مدل مدیریت استراتژیک مبنا. انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
عادل آذر، حاج کریمی؛ عباسعلی دهقانان، حامد و علی رضائیان (1390). «طراحی مدل مفهومی سنجش متوازن عملکرد در رسانه ملی مورد مطالعه (شبکه خبر سیما)»، پژوهش‌های ارتباطی، شماره 65: 142-115.
علوی وفا، سعید (1394). «ارزیابی و سنجش شبکه‌های تلویزیونی و ارائه راهکار های بهبود»، پژوهش‌های ارتباطی، شماره  81.    127-103.
کاپلان، دیوید و رابرت نورتون (1388). خودآموز ارزیابی متوازن،ترجمة بهروز نصرآزادانی، اصفهان: انتشارات ارکان دانش.
کاپلان، دیوید و رابرت نورتون (1390). نقشه استراتژی؛ تبدیل دارایی‌های نامشهود به پیامدهای مشهود، تهران: آریانا قلم.
کاپلان، دیوید و رابرت نورتون (1391). سازمان استراتژیمحور (نسخه 13). تهران: سازمان مدیریت صنعتی.
کویلنبرگ، یان فن و دنیس مک کوایل (1394). تغییر پارادایم سیاست رسانه: به سوی یک پارادایم جدید در سیاست ارتباطات، علوم خبری. 16.
کین، جان (1391). رسانه‌‌هـا و دمـوکراسی، ترجمة نازنینشاه‌رکنی، تهران: طرح نو.
مکبری، امیرحسین و عبدالعلی علی عسکری (1390). «مدیریت استراتژیک رسانه و ارائه مدل مفهومی جدید (ملاحظاتی بر کاربست مدل‌های مرسوم در سازمان‌های رسانه‌ای)»، پژوهش‌های ارتباطی، شماره 65: 72-41.
مورگان، دی (1394). فوکوس گروه به مثابه پژوهش کیفی، ترجمة نصرت فتی، تهران: نشرنی.
 
 
Achterbergh,, J., Beeres, R., & Vriens, D (2003). Does the balanced scorecard support organizational viability? Kybernetes, Vol. 32 No. 9/10, pp. 1387-1404.
Anding, M & Hess, T. (2001). Employing the Balanced Scorecard for the Online Media Business. InTowards the E-Society (pp. 354-369). Springer, Boston, MA.
Aquilia, P. (2003). The SARS Channel in Singapore: A short return to non-commercial public service broadcasting. Media Asia, 30(4): 206-215.
Armstrong, M. (2005). Public Service Broadcasting. Fiscal Studies, 26: 281-299.
Banerjee, Indrajit, Seneviratne, & Seneviratne. (2005). Public Service Broadcasting: A best practices sourcebook. Singapore: AMIC.
Barbuio, F (2007). Performance measurement: a practical guide to KPIs and benchmarking in public broadcasters. Commonwealth Broadcasting Association, 1-24.
Barnett, S., & Docherty, D. (1987). Public service broadcasting in different cultures. Communication Research Trends, 8(4), 2-4.
Creswell, J.W. (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative, andMixed Approaches, Thousand Oaks: Sage
Dahlgren, P. (1996). The not so staunch defence of Swedish public service broadcasting. The Public Javanese, 3(2) : 35-49.
Diez, R. (1998). Achieving a level playing field between the public and private sectors: The Philippine experience.. Paper presented at the AMIC/CBA/ SCS/NTU Conference on Public Service
Heath, C. (1998). Private sector participation in public service broadcasting: The case of Kenya. Journal of Communication, 38(3): 96-107.
Jakubowicz, K. (2004). Ideas in our heads: Introduction of PSB as part of media system change in Central and Easter Europe. European Journal of Communication, 19(1) :53-74.
Kaplan, R & Norton, D. (1996). Using the Balanced Scorecard as a Strategic Management System. Harvard Business Review, 74, 75–85.
Mendel, T. (2000). Public service broadcasting: A comparative legal survey.Kuala Lumpur: UNESCO & AIBD.
Reljic, D. (1997). Public service broadcasting and editorial independence: Are there any limits to the freedom of expression? Balkan media, 6(3): 34-36.
Rosemary, M. (1999). Creating public service broadcasting awareness. Paper presented at Europe-Asia-pacific Dialogue on Public Service Broadcasting. Quezon City.
Shankleman, N. (2000). Understanding media cultures. London: Sage.
Sondergaard, H. (1996). Public service after the crisis. NORDICOM Review, 1 (Special Issue):107-120.
Supadhiloke, B. (1999). Creating public service broadcasting: Awareness. the international conference of Europe-Asia-Pacific Dialogue on Public Service Broadcasting. Quezon City.
Tracey, M (2011). The Decline and Fall of Public Service Broadcasting. Oxford University Press.
UNESCO(2001) Public Broadcasting: How? Why? Paris.