نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی عمومی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی،

2 دکترای پژوهش هنر، گروه پژوهش و تاریخ هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار گروه روان‌شناسی عمومی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

واکاوی ابعاد شخصیت‌های سریال‌های تلویزیونی از منظر روان‌شناسی، در شناخت عمیق‌تر این شخصیت‌ها و افزایش تأثیرگذاری تولیدات این رسانه مؤثر است. یکی از نظریه‌های کارآمد در این خصوص، عقده حقارت آدلر است. بنابراین، تبیین عوامل بروز و پیامدهای عقده حقارت در شخصیت ضدقهرمان سریال «مُلکاوان» و سازوکار جبران آن، هدف این مقاله است. از آنجا که میدان کنش شخصیت، بازنماینده قلمرو روانی اوست، صحنه‌های کلیدی که ضدقهرمان سریال در آنها حضور فعال داشت، به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. سپس با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، کنش‌های این شخصیت براساس مفاهیم نظریه مذکور، پیکربندی شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که نهادینه شدن احساس حقارت در ضدقهرمان این سریال در اثر مقایسه با همسالان خود در کودکی به وجود می‌آید. سپس در اثر ناکامی در حوزه شغلی و خانوادگی، پیامدهای عقده حقارت مانند «حسادت»، «تنفر»، «تکبر»، «خودستایی»، «طمع‌ورزی» و «انتقام‌جویی» در او بروز می‌کند. در نهایت، او با «مکانیسم جبران» درصدد تلافی تکانه‌های سرکوب‌شده خود برمی‌آید، اما موفق نمی‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analyzing the Anti-Hero Personality in the Television Series "Molkavan" (Based on Adler's Theory of Inferiority Complex)

نویسندگان [English]

  • Marzia Ghaffari 1
  • mahmoud torabi aghdam 2
  • Parvaneh Qudsi 3

1 M.A.of General Psychology, Department of General Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

2 Ph.D. in Art Research, Art History and Research Department, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran

3 Assistant Professor, Department of General Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Exploring the intricacies of television series characters from a psychological perspective is pivotal for gaining a deeper insight into these personas and amplifying the influence of these media productions. One notably effective theory in this context is Alfred Adler's theory of inferiority complex. Consequently, this article aims to elucidate the factors contributing to the development of an inferiority complex and its repercussions within the character of the anti-hero in the series "Molkavan," while also examining the mechanisms of compensation employed. As the character's actions serve as a reflection of their psychological realm, pivotal scenes featuring the active involvement of the anti-hero have been purposefully selected. Subsequently, employing a descriptive-analytical approach, the character's actions are delineated in accordance with the theoretical constructs advanced by Adler. The findings indicate that the establishment of feelings of inferiority within the series' anti-hero arises from childhood comparisons with peers. Subsequently, as a consequence of setbacks in both their professional and familial spheres, manifestations of the inferiority complex, such as "envy," "hatred," "arrogance," "narcissism," "greed," and "vengefulness," emerge in the character. Ultimately, the character endeavors to redress suppressed impulses through a "compensation mechanism," albeit with unsuccessful outcomes. It is recommended that, in television series, alongside individuals who struggle to control their sense of inferiority, characters who can effectively manage this detrimental emotion should also be portrayed. Such a portrayal would improve the educational function of these media productions for their audience.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Inferiority Complex
  • Television Series Molkavan
  • Envy
  • Anti-Hero
  • Compensation Mechanism
آدلر، آلفرد (1379). شناخت طبیعت انسان از دیدگاه روان‌شناسی (مترجم: طاهره جواهرساز)، تهران: رشد.
احمدوند، محمدعلی (1386). بهداشت روانی، تهران: پیام نور.
احمدوند، محمد‌علی (1374). شناخت فکر انسان، تهران: مهر آیین.
اسپربر، مانس (1379). تحلیل روان‌شناختی استبداد و خودکامگی (مترجم: علی صاحبی)، تهران: ادب و دانش.
افراسیابی، حسین؛ و ممبینی، سجاد (1394). «تحلیل جامعه‏‌شناختی شعر «برف» نیما براساس آرای شریعتی و با تکیه بر مفهوم «غم»»، جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، 7 (1): 63-79.
ایندیک، ویلیام (1401). روان‌شناسی برای فیلمنامه‌نویسان (مترجم: محمد گذرآبادی)، تهران: انتشارات هرمس.
پروچاسکا، جیمز. او؛ و جان. سی نورکراس (1387). نظریه‌های روان درمانی (مترجم: یحیی سیدمحمدی)، تهران: رشد.
پولتی، ژرژ (1390). سی و شش وضعیت نمایشی (مترجم: سیدجمال آل‌احمد و عباس بیاتی)، تهران: سروش.
تلخابی، مهری (1395). نگاهی به مهم‌ترین برادر‌کشی‌های شاهنامه از منظر نظریه‌ عقده حقارت آدلر، تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی، 31، 137-156.
جاکسون هاریس، ریچارد (1390). روان‌شناسی شناختی وسایل ارتباط جمعی (ترجمه حسن اسدزاده، اسماعیل سعدی‌پور و منیژه شهبازخان)، تهران: مرکز تحقیقات صداوسیما.
حسن‌زاده نیری، محمدحسن؛ جمشیدی، رضا؛ و حیدری روح‌الله (1395). «عقده برتری یا عقده حقارت؟ واکاوی اشعار خاقانی براساس روان‌شناسی فرد‌نگر»، متن‌پژوهی ادبی، 20(67)، 106-85.
خنجری‌یزدی، امیر (1398). بررسی تطبیقی کارکرد تیپ‌های شخصیتی مایرز - بریگز در شکل‌گیری درام سینمایی و تلویزیونی (نمونه‌های موردی: بازی تاج و تخت و بریکینگ بد)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده سینما و تئاتر، دانشگاه هنر تهران.
سیاسی، علی‌اکبر (1395). نظریه‌های شخصیت یا مکاتب روان‌شناسی، تهران: دانشگاه تهران.
شابرول، کلود؛ و میرونا رادو (1398). روانشناسی ارتباطات و اقناع: نظریه‌ها و کاربردها (مترجم: محمدمهدی فتوره‌چی و نصرالله قاسم‌پور)، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
شبان ساتلو، المیرا (1400). تحلیل روانشناختی کاراکتر بلانش در نمایشنامه اتوبوسی به نام هوس جهت اجرا با نگاهی به عقده حقارت آلفرد آدلر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: مؤسسه آموزش عالی نبی اکرم (ص).
شفیع‌آبادی، عبدالله (1365). نظریه‌های مشاوره و روان درمانی، تهران: مرکز دانشگاهی.
شولتز، دوان (1384). نظریه‌های شخصیت (مترجم: یوسف کریمی، سیامک نقشبندی، هادی بحیرایی، بهزاد گودرزی، محمدرضا نیکخو و فرهاد جمهری)، تهران: ارسباران.
صابری، مجید (1396). ظرفیت‌سنجی نظریه «تیپ‌های نه‌گانه شخصیت» برای خلق شخصیت‌های غیرتکراری و باورپذیر در تولید سریال‌های تلویزیونی (با مطالعه موردی مجموعه‌های نمایشی «زیر تیغ» و «نفس»)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده تولید رادیو و تلویزیون، دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
طالبی حقه، حسام (1399). تحلیل گام‌های منحنی تحول شخصیت دراماتیک در سریال تلویزیونی با استفاده از نظریات الیزابت کوبلر راس و تامس ای هریس (بررسی موردی سریال شهرزاد و Breaking Bad پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده تولید رادیو و تلویزیون، دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
عاملی، سعیدرضا؛ و کریمی طوبی (1396). «نحوه بازنمایی شخصیت‌های سریال ستایش مبتنی بر گفتمان توحیدی»، دین و ارتباطات، 24(1)، 143-105.
عبداله‌زاده، طیبه؛ ترکمانی‌باراندوزی، وجیهه؛ و صادقی، انسیه (1399). «شخصیت ویس با نگاه به نظریۀ عقدۀ حقارت آلفرد آدلر»، پژوهشنامه ادب غنایی، 18(35)، 123-140.
قاسمی، حمید؛ و همکاران (1400). مرجع پژوهش، تهران: انتشارات اندیشه‌آرا.
کارور، چارلز. اس؛ و شی‌یر، مایکل. اف (1387). نظریه‌های شخصیت (مترجم: احمد رضوانی)، مشهد: آستان قدس.
کنجدی، ملیکا (1400). مطالعه روان‌شناسانه شخصیت‌پردازی فیلم‌های داریوش مهرجویی مبتنی بر دیدگاه آلفرد آدلر (مورد مطالعاتی: مهمان مامان، هامون و لیلا)، پایان نامه کارشناسی ارشد، مشهد: مؤسسه آموزش عالی فردوس مشهد.
گیبینز، جان؛ و ریمر، بو (1381). سیاست پست مدرنیته، (مترجم: منصور انصاری)، تهران: گام نو.
مجیدی، حسن؛ غفوری‌فر، محمد؛ و عابدی، جواد (1394). «بررسی و تحلیل شخصیت ابن رومی براساس نظریه عقده حقارت آدلر»، لسان مبین (پژوهش زبان و ادب عربی)، 6(20)، 166-139.
مک‌کی، رابرت (1395). داستان: ساختار، سبک و اصول فیلمنامه‌نویسی، (مترجم: محمد گذرآبادی)، تهران: هرمس.
ملکی، ناصر؛ حجاری، لیلا؛ و نویدی، مریم (1397)، «نقد و تحلیل سریال امپراطوری بادها از منظر نظریه‌ی روان‌کاوی ژاک لاکان»، مجله جهانی رسانه، 13(1)، 114- 128.
منصور، محمود (1397). احساس کهتری: به انضمام بررسی‌های بالینی آدلر-نظرهای بنیادی- تک بررسی‌های بالینی، تهران: دانشگاه تهران.
منوچهریان، پرویز (1368). عقده حقارت: شناخت تحلیلی و راه درمان آن، تهران: گوتنبرگ.
موحدی، محمدحسن (1401). «تحلیل شخصیت اول سریال «ونزدی» از دید روانشناختی»، روزنامه ایران، شماره 8118، 24.
میرصادقی، جمال (1388). عناصر داستان، تهران: سخن.
هجل، لاری. ای؛ و زیگلر، دانیل. جی (1379). نظریه‌های شخصیت: مفروضه‌های اساسی، پژوهش و کاربرد (مترجم: علی ‌عسگری)، ساوه: دانشگاه آزاد اسلامی.
 
 
Campbell, Steve (2020). Purposive sampling: complex or simple? Research case examples. Journal of Research in Nursing, 25(2), 1-10.
Derin, Sümeyye and Çetinkaya Yıldız, Evrim (2018). An Adlerian Analysis of “The Kid” Movie. Education and Science, 43(193), 317-335.
Devers KJ, Frankel RM (2000). Study design in qualitative research: Sampling and data collection strategies. Educ Health (Abingdon), 13(2), 263-71.
Dulock, Helen. H. (1993). Research Design: Descriptive Research. Journal of Pediatric Oncology Nursing, 10(4), 154-157.
Ewen, R. (2003). an Introduction to Theories of Personality. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
Larsen, J. T. and McGraw, A. P. (2014). The case for mixed emotions. Social and Personality Psychology Compass, 8(6), 263-274.
Lasswell, H. (1960). "The Structure and Function of Communication in Society," in Wilbur Schramm, ed., Mass Communication (Urbana: Univ. of Illinois Press). pp 215-228.
Mosak, H. and Maniacci, M. (1999). A Primer of Adlerian Psychology (The analytic – behavioral – cognitive psychology Adler). London: Routledge.
Normaningtyas, Amalia and Fitri Wulandari, Diyah (2020), alfred adler’s individual psychology: the inferiority feelings of anna as main character depicted in miracles from heaven 2016, konferensi ilmiah mahasiswa unissula (kimu) 3, pp. 286-295.
Pathak, V., Jena, B. and Kalra, S. (2013). Qualitative research. Perspectives in Clinical Research, 4(3), 192-194.
Poscheschnik, Gerald (2018). Game of Thrones—A psychoanalytic interpretation including some remarks on the psychosocial function of modern TV series. The International Journal of Psychoanalysis, Volume 99, Issue 4, 1004-1016.
Ryckman, R. M. (2008). Theories of Personality. Belmont: Thomson Wadsworth.
Scharp, K. M. and Mattew L. S. (2019). what is theme? Reaching thematic analysis in qualitative communication research methods. Communication Teacher, 33(2), 117- 121.
Shu, C. Y. and Lazatkhan, J. (2017). Effect of leader-member exchange on employee envy and work behavior moderated by self-esteem and neuroticism. Journal of Work and Organization Psychology, 33(1), 69-81.
Slater, M. and Rouner, D. (2002). Entertainment-education and elaboration likelihood: Understanding the processing of narrative persuasion. Commiuniacation Theory, 12(2), 173-191.
Sultana, A. and Kabir, M. S. (2018). Inferiority Complex and Self-Esteem Among Madrasa Students in Bangladesh: A Real Crisis. Illness, Crisis and Loss, 29(4), 1-13.