نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تحقیقات آموزشی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 استادیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران (نویسنده مسئول)

3 دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

4 استادیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

10.22085/javm.2024.413214.2110

چکیده

انیمیشن­ها با محتوا و مضمون مثبت و پسندیده، می‌توانند آینده‌ای مطلوب برای نسل‌های بعدی رقم زنند و با محتوا و مضمون نامناسب، نسلی ناپسند تربیت کنند. هدف پژوهش حاضر، شناسایی مضامین متناسب و مغایر با فرهنگ ایرانی­ـ­ ‌اسلامی، گفت­وگوها، شخصیت‌ها و صحنه‌های پرمخاطب‌ترین انیمیشن‌های گروه سنی «ج» است. این پژوهش با رویکرد کیفی  و توصیفی، از نوع پیمایشی و تحلیل محتوای عرفی و تلخیصی است. جامعه‌ آماری آن نیز دانش‌آموزان دختر پایه‌های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی (گروه سنی ج) در سال ‌تحصیلی 1401-1400 مدارس دولتی ناحیه 2 شهر یزد است.
براساس جدول مورگان و کرجسی، با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس، 502 دانش‌آموز برای گروه نمونه انتخاب شدند و ابزارهای پژوهش نیز پرسشنامه محقق‌ساخته و مشاهده انیمیشن‌ها بوده است. واحد تحلیل انیمیشن‌ها «صحنه» انتخاب و از بین پانزده انیمیشن پرمخاطب‌‌‌، چهار مورد بررسی شده است. داده‌ها نیز با استفاده از نرم‌افزار Excel2019 و کدگذاری مشاهدات، مبتنی بر تحلیل محتوای عرفی و تلخیصی، تجزیه ‌و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که از میان پانزده انیمیشن پرمخاطب، دوازده مورد، خارجی و تنها سه مورد، داخلی هستند. با این حال، انیمیشن داخلی «مهارت‌های زندگی» با 180 فراوانی، بیشترین مخاطب را داشته است. گفت­وگوها، شخصیت‌ها و صحنه‌های مثبت، بیش از موارد و مضامین منفی است. مضامینی مانند اهمیت جایگاه خانواده، تلاش و استمرار در کسب مهارت، اهمیت کتاب و کتاب‌خوانی، راستی و صداقت، صله رحم، ایثار و فداکاری، همکاری و همیاری و... دیده‌ می‌شود که مثبت و متناسب با فرهنگ ایرانی­ ـ ­‌اسلامی است و مضامینی مانند بی‌احترامی، خودبرتربینی، عدم رعایت قوانین ‌و مقررات، توسّل به جادو و... نیز دیده‌ می‌شود که منفی و مغایر با فرهنگ ایرانی ـ ‌اسلامی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of the appropriate and inconsistent themes with Iranian-Islamic culture in the most popular television animations of the age group (c)

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Ghasemi 1
  • Ahmad Zandvanian 2
  • Mahdi Rahimi 3
  • Hossain Hassani 4

1 M.A. in Educational Research, Yazd University, Yazd, Iran.

2 Assistant Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran. (Corresponding Author)

3 Associate Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.

4 Assistant Professor, Department of Psychology and Educational Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.

چکیده [English]

An animation with content and positive and pleasant themes can create a good future for generations or, with inappropriate content, raise a bad generation. The aim of the current research is to identify the appropriate and contradictory themes of Iranian-Islamic culture in the dialogues, characters and scenes of the most popular animations from the point of view of the "C" age group. The research was conducted with a qualitative and descriptive approach of a survey type and conventional and summary content analysis. The statistical population of this research included all primary female students of the 4th, 5th and 6th grades (age group C) in the academic year of 2021-2022 in public schools of district 2 of Yazd city. Based on the table of Morgan and Karjesi, 502 students were selected as the sample group using available sampling method. The research tool was researcher-made questionnaire and watching animations. The unit of analysis of animations, "Scene" was selected. Among the 15 famous domestic and foreign animations selected by these students, 4 animations were analyzed. The data were analyzed using Excel 2019 software and observation coding based on conventional content analysis and summarization. The findings showed that among the 15 most popular animations, 12 are foreign animations and only 3 domestic animations. Despite this, the animation of life skills (internal) with 180 frequency has attracted the most audience. Positive dialogues, characters and scenes outweigh negative ones and themes. Themes such as: the importance of family status, effort and continuity in acquiring skills, the importance of books and reading books, truth and honesty, peace of mind, sacrifice and sacrifice, cooperation and cooperation, etc. are seen to be positive and appropriate to Iranian Islamic culture, and themes such as : Disrespect, arrogance, non-observance of laws and regulations, recourse to magic, etc. are seen as negative and contrary to Islamic Iranian culture.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Animation
  • Age Group C
  • Content Analysis
  • Iranian-Islamic Culture
  • IRIB
  • استواربکیانی، سارا و البرزی، محبوبه و خوشبخت، فریبا (1402)، تحلیل مؤلفه‌‌های تربیت شهروندی در انیمیشن‌‌های کودکان، فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری، 17(45)، 32-5. DOI: 22085/javm.2023.370468.2003
  • اسدیان، سیروس و مقدم، مرضیه (1394)، یادگیری پنهان: تأثیر کارتون‌های مذهبی در دینداری دانش­آموزان دختر پایه ششم ابتدایی، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 8(3)، 155-133. DOI: 7508/ijcr.2015.31.005
  • اسمیت، آلفردگود (1382)، ارتباطات و فرهنگ، ترجمه طاهره فیضی، اکرم هادی‌زاده مقدم و مهدی بابایی اهری، چاپ اول، تهران: انتشارات سمت.
  • باهنر، ناصر و جعفری کیذقان، طاهره (1389)، تلویزیون و تأثیرات کاشتی آن بر هویت فرهنگی ایرانیان، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 3(4)، 156-131. DOI: 7508/ijcr.2010.12.006
  • بشیر، حسن و جواهری، جواد (1396)، تحلیل انیمیشن‌های‌هالیوودی با رویکرد تربیتی، تحقیقات فرهنگی ایران، 10(1)، 87-116. DOI: 22631/ijcr.2017.329
  • بهرامی کمیل، نظام (1391)، نظریه رسانه‌ها (جامعه شناسی ارتباطات)، چاپ دوم، تهران: انتشارات کویر.
  • پرتوی‌راد، طیبه و پورشبانان، علیرضا (1400)، بررسی ظرفیت‌های مناسب ساخت انیمیشن، اقتباسی از حکایت سرپاتک هندی الهی‌نامه عطار، نشریه فنون ادبی، 13(2)، 168-151. 22108/LIAR.2020.125773.1939 DOI:
  • تقی‌پور، فائزه و خلجی، سپهر و معینی، آسیه (1397)، بازنمایی ابعاد هویت فرهنگی در مجموعه انیمیشن باب اسفنجی، فصلنامه رسانه‌های دیداری و شنیداری، 12(28)، 121-150. DOI: 22085/javm.2019.83882
  • رستمیان، پردیس (1398)، مؤلفه‌های اجتماعی شدن کودکان از طریق انیمیشن‌های هالیوودی در قالب تحلیل انتقادی گفتمان، نشریه پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش ‌و پرورش، 2(21)، 17-1. https://www.jonapte.ir/fa/showart-eead5a961e4d7bed292ac2da002fdf6d
  • رمضانی، رضا (1385)، اخلاق و عرفان، مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، چاپ اول.
  • زین العابدینی، پیام و امیری، بهاره (1400)، مطالعه ظرفیت و جایگاه مؤلفه‌های فانتزی داستان‌های عامیانه ایرانی در هویت‌سازی انیمیشن ملی، نشریه مطالعات ملی، 22(85)، 139-158.  DOI: 22034/rjnsq.2021.128219
  • سربخش، محمد (1389)، مبانی انسان‌شناختی اخلاق سکولار، فصلنامه معرفت اخلاق، 1(2)، 7-28.
  • سعادت سیرت، ناهید (1398)، الگوپذیری تربیتی کودکان در بررسی محتوایی سریال‌های انیمیشنی کودک تلویزیون، فصلنامه علوم خبری، 8(31)، 140-111. https://www.mjourcom.ir/article_117503.html
  • علی پور، صمد و قاسمی، وحید و میرمحمدتبار، سید احمد (1393)، تأثیر شبکه اجتماعی فیسبوک بر هویت فرهنگی جوانان اصفهان، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 7(1)، 28-1. DOI: 7508/ijcr.2014.25.001
  • فتاح‌پور، حمیده (1397)، بررسی چگونگی تأثیر انیمیشن شکرستان بر هویت ملی کودکان پیش از دبستان، همایش ملی هویت کودکان ایران اسلامی در دوره پیش دبستانی. https://sid.ir/paper/898706/fa
  • کرد، علی‌اکبر و صمدی، مهران (1395)، تحلیل نشانه شناختی ارزش‌های فرهنگی - اجتماعی کارتون‌های خارجی پخش شده از شبکه 5 سیما از سال 1393 تا 1394، فصلنامه مطالعات جامعه شناسی، 9(30)، 123-95. https://jss.tabriz.iau.ir/article_525725.html
  • کریمی، فرزانه و منادی، مرتضی و مهران، گلنار (1396)، بررسی تأثیر تماشای انیمیشن بر رفتار کودکان دبستانی، اولین همایش ملی روانشناسی و مشاوره خانواده استان البرز. https://civilica.com/doc/762030/
  • گنجی، محمد و نیکخواه قمصری، نرگس و فروغی، سمانه (1398)، نشانه­شناسی تصویر کودک در فیلم‌های انیمیشن (مطالعه موردی: مجموعه انیمیشن ایرانی بچه‌های ساختمان گل‌ها)، فصلنامه مطالعات میان­رشتهای ارتباطات و رسانه، 2(6)، 70-51. DOI:22034/jiscm.2020.215893.1091
  • گوتک، جرالد لی (1997)، مکاتب فلسفی و آراء تربیتی، ترجمه محمدجعفر پاک‌سرشت، چاپ نهم، تهران: سمت.
  • محمدی نصرآباد، محدثه و علوی لنگرودی، سید کاظم و زندوانیان، احمد و استبرقی، مهدیه (1398)، اثربخشی آموزش ارزش‌های اخلاقی (از طریق قصه‌گویی و انیمیشن) بر رشد مهارت‌های اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی، نشریه تفکر و کودک، 10(2)، 179-200. DOI:30465/FABAK.2020.4962
  • مهدی‌زاده، سیدمحمد (1391)، نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، چاپ دوم، تهران: همشهری.
  • Achterhuis, H. (2001). American Philosophy of Tecnology: The Empirical Turn. Robert P. Crease, Bloomindton and Indiana University Press.
  • Akbar Ghilzai, Sh., Alam, R., Ahmad, Z., Shoukat, A., Shahum Noor, S (2017). Impact of Cartoon Programs on Children’s Language and Behavior. Insights in Language Society and Culture 2, 104-126.
  • Baran, S. J., & Davis, K. D. (2011). Mass communication theory; Foundations, ferment, and future (6th). Boston: Wadsworth Cengage Learning.
  • Basarmak, U., Mahiroglu, A (2016). The Effect of Online Learning Environment Based on Caricature Animation Used in Science and Technology Course on the Success and Attitude of the Student for Humor. TOJET: The Turkish Online Journal of Educational Technology, 15(4), 107-118.
  • Bulbul, A, H (2021). Emotional Design of Educational Animations: Effects on Emotion, Learning, Motivation and Interest. Participatory Educational Research (PER), 8(3), 344-355. DOI:17275/per.21.69.8.3
  • Dikmenli, Y., Danabas, F., Bilge Çelik, B & Tekin, O (2018). Effects of Animation Film Use on Earthquake Knowledge Level of 4th Grade Students. Participatory Educational Research (PER), 5(1), 86-95. DOI:11203/per.18.7.5.1
  • Hayran, S., Şahin, A. & Özüdoğru, G (2022). The Effect of Cartoon-Enriched Instruction on Primary School Students’ Academic Achievement and Attitude in Turkish Courses. Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 4 (2), 222-232. DOI: 51535/tell.1196671
  • Rai, Sh., Waskel, B., Sakalle, S., Dixit, S., & Mahore, R (2016). Effects of cartoon programs on behavioural, habitual and communicative changes in children. International Journal of Community Medicine and Public Health. 2016 Jun;3(6):1375-1378. DOI:18203/2394-6040.ijcmph20161456
  • Romer, D., Jamieson, P., Bleakley, A., & Kathleen Hall Jamieson (2014). Cultivation theory: Its history, current status, and future directions. In: R. S. Fortner, & P. Mark Fackler, (Ed.). The Handbook of Media and Mass Communication Theory, (Vol 1; pp. 115-136), West Sussex John Wiley &Sons.
  • Shinta Hapsari, A., Hanif, M., Gunarhadi., Roemintoyo (2019). Motion Graphic Animation Videos to Improve the Learning Outcomes of Elementary School Students. European Journal of Educational Research, 8(4), 1245 - 1255. DOI:12973/eu-jer.8.4.1245
  • Soni, D., Sharma, M (2016&2017). Effect of Cartoons on Children's Cognitive Regulation Index. J.S.Sc. 5 & 6(1), 31-36.
  • Wijethilaka, T (2020). Effect of cartoons on children. Faculty of Information Technology University of Moartuwa SriLanka.