فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

الگوهای بهره‌‌برداری از عروسک‌‌های بومی گیلان در تلویزیون ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد تهیه‌کنندگی تلویزیون، دانشکده تولید رادیو و تلویزیون، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
2 مربی گروه گرافیک و انیمیشن، دانشکده هنرهای دیجیتال، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران
3 مربی، گروه هنرهای نمایشی، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
هدف این پژوهش ارائۀ الگوی بهره‌برداری از عروسک‌های بومی گیلان، برای برنامه‌سازی تلویزیونی و دست‌یابی به ویژگی‌های ساختاری و محتوایی مناسب برای برنامه‌سازی با عروسک‌های بومی است. تحقیق حاضر، پژوهشی کیفی، کاربردی و توصیفی است. روش این تحقیق مطالعۀ موردی و روش جمع آوری اطلاعات، نمونه گیری هدفمند است. بر اساس یافته‌های پژوهش، عروسک‌های بررسی‌شده، عروسک‌ها و تن‌پوش‌های مربوط به آیین‌های آهوچره، رابرچره و عروس‌گولِی و همچنین عروسک‌های کتراگیشه و وَیو هستند. در این میان عروسک‌های آیین‌های آهوچره، رابرچره، کتراگیشه و عروس‌گولی نمایشی محسوب می‌شود و عروسک ویو، عروسک-بازیچه می-باشد. با توجه به امکانات فنی و محتوایی موجود در رسانۀ تلویزیون، می توان یافته های پژوهش حاضر را به عنوان مواد لازم برنامه سازی عروسکی در تلویزیون استفاده نمود. در آیین آهوچره هم شیء نمایشی یافت می‌شود و هم تن‌پوش و شخصیت‌های نمایشی و اشعار معنادار. در آیین رابرچره تن‌پوش آهو یا آفو دیده‌ می‌شود. در نمایش آیینی عروس‌گولِی سه تن‌پوش اصلی موجود است که علاوه بر ظاهر آن‌ها ارتباط شخصیت‌هایشان می‌تواند دست‌مایۀ ساخت برنامه‌های نمایشی عروسکی شود. کتراگیشه یک عروسک بومی است که برای آیین‌های آفتاب‌خواهی و باران‌خواهی با کف‌گیر چوبی ساخته می‌شود. در این آیین‌ها نیز محتوای آیین و شیوه ساخت عروسک، هردو قابل‌توجه‌ و قابل‌برداشت هستند. درنهایت عروسک ویل (ویو) که از ویژگی ظاهری و پوشش آن می‌توان استفاده کرد.

بر اساس یافته‌های فرمی و محتوایی این پژوهش می‌توان از عروسک‌های بومی مورد بررسی، برداشت‌های متنوعی در جهت غنی‌تر شدن هنر عروسکی تلویزیون انجام داد و آن‌ها را در قالب‌های مختلف تهیه و تولید برنامه‌های تلویزیونی آزمود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Patterns of Utilizing Guilan’s Native Puppets on the Iranian Television

نویسندگان English

Mohammadreza Ahmadzadeh 1
Shoeib Hoseini Moghaddam 2
Poopak Azimpour 3
1 M.A. in TV Production, Radio & TV Production Faculty, IRIB University, Tehran, Iran(corresponding auther)
2 Instructor, Department of Graphic Design and Animation, Digital Arts Faculty, IRIB University, Tehran, Iran
3 Instructor, Department of Performing Arts, Faculty of Performing Arts and Music, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

The purpose of this research is to present a model for utilizing Guilan’s native puppets for television programming and achieving appropriate structural and content features for programming with native puppets. This research is qualitative, applied, and descriptive. The research method is case study and the data collection method is purposive sampling. The studied puppets are puppets and costumes related to the rituals of Ahochareh, Raberchareh, and Arus-Golei, as well as the Katragisheh and Waio puppets. Among them, the puppets of Ahochareh, Raberchareh, Katragisheh, and Arus-Golei are considered performance puppets, and the Wayou puppet is puppet-toy. Considering the technical and content facilities available in the television medium, the research findings can be used as necessary materials for puppet programming on television. In the Ahochareh ritual, both the performance object and the costumes, the characters, and the meaningful poems are found. In the Raberchareh ritual, the costume of the Ahu or Afu is seen. In the ritual performance of the Arus-Golei, there are three main costumes in addition to the appearance of which, the relationship between their characters can be the subject of making puppet shows. Katragisheh is a native doll made of a wooden spatula for sun-seeking and rain-seeking rituals. In these rituals, both the content of the ritual and the method of making the puppet are significant and noticeable, as well. Finally, the Vail (Waio) doll, whose appearance and clothing can be used. Based on the formal and content findings of this research, various interpretations can be made of the native puppets studied in order to enrich the art of television puppetry, and they can be tested in different formats in the process of preparing and producing television programs.

کلیدواژه‌ها English

Television Program
Television
Native Puppet
Guilan
برد، بیل (1381). هنر عروسکی، (مترجم: جواد ذوالفقاری)، تهران: جهاد دانشگاهی.
بل، جان (1396). عروسک، ماسک و اشیای نمایشی، (مترجم: مارال کریمی، آرش فرزاد، عاطفه احمدی، کیوان سررشته، مریم هوشیار)، تهران: بیدگل.
تیلیس، استیو (1393). زیباشناسی عروسک، (مترجم: پوپک عظیم‌‌پور)، تهران: قطره.
خاتمی، عیسی (1372). کتره‌‌گیشه؛ مراسم سنتی جهت بندآمدن باران، گیله‌‌وا،2(14)، 25.
عظیم‌‌پور، پوپک (1389). فرهنگ عروسک‌‌ها و نمایش‌‌های آیینی و سنتی ایران، تهران: انتشارات نمایش.
کراسنوولسکا، آنا (1382). چند چهرۀ کلیدی در اساطیر گاه‌‌شماری ایران (مترجم: ژاله متحدین)، تهران: نشر ورجاوند.
کومنیز، لورنس؛ و لانسون، مارک (1387). زبان عروسک (مترجم: شیوا مسعودی)، تهران: انتشارات نمایش.
گلستانی عراقی، علیرضا (1383). تأثیر رنگ در شخصیت‌‌پردازی نمایش‌‌های عروسکی تلویزیونی برای کودکان 5 تا 7 سال، پایان‌‌نامه کارشناسی ارشد، گروه تلویزیون، دانشکدۀ تولید رادیو و تلویزیون، دانشگاه صداوسیما.
لطفی، غلامحسین (1396). تئاتر تلویزیونی در ایران، تهران: سروش.
محمدپور، احمد (1397). ضد روش: زمینه‌‌های فلسفی و رویه‌‌های عملی در روش‌‌شناسی کیفی، (ویرایش2). تهران: لوگوس.