فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

بررسی تطبیقی عوامل مؤثر بر مدیریت «توجه» مخاطب در هنرهای تصویری و در شعر فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مربی، دانشکده تلویزیون و هنرهای دیجیتال، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران
چکیده
هدف این پژوهش، شناخت عوامل مؤثر در مدیریت و کنترل توجه مخاطب در لحظه مواجهه با یک تصویر، همچنین دستیابی به فصل مشترک تصویر ذهنی در ادبیات و تصویرسازی گرافیکی است. در هنرهای تصویری و نیز ادبیات و مقوله شعر، با تصویر‌سازی روبه‌رو هستیم. گاهی این تصویر آن‌قدر مهم جلوه می‌کند که گروهی معتقدند بدون تصویرگری، هیچ هنری- به‌ویژه هیچ شعری- وجود ندارد. هر نشانه تصویری باید برای بیننده تصویر، معنا یابد. آنچه باعث می‌شود بیننده از بین نشانه‌های متعدد در یک تصویر، بر روی یک یا چند نشانه، بیشتر متمرکز شود، مدیریت هنرمند در کنترل این عوامل است که در تصویرسازی برای دریافت مخاطب اهمیت دارد. این پژوهش، مطالعه‌ای تطبیقی است که با روش کیفی تحلیل تصویر، عوامل مؤثر بر جلب‌توجه مخاطب در دو مقوله تصویر و شعر را مورد بررسی قرار داده است. نمونه‌گیری، به روش هدفمند و براساس اهداف تحقیق بوده است. در این راستا، 15 مورد از قوانین مؤثر در جلب‌توجه مخاطب استخراج و در برخی تصاویر و اشعار مورد بررسی قرار گرفتند. براساس یافته‌های پژوهش، تجسم، توجه و ماندگاری تصویر ذهنی، باعث انتقال بهتر و تأثیرگذارتر پیام در ذهن مخاطب می‌شود و ماندگارترین تصاویر، آنهایی هستند که دارای نقاط توجه جدی بوده‌اند و پیام‌هایی واضح داشته‌اند. این تأثیر پیام و ماندگاری تصویر در مقوله طراحی و ایجاد رفتار مشخص از سوی مخاطب جایگاه ویژه‌ای دارد. نتیجه‌ای که در نهایت حاصل می‌شود، ارتباط صمیمی‌تر بین ادبیات و گرافیک است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comparative study of effective factors on the management of audience attention in visual work and Persian poetry

نویسنده English

Alireza Pourshakoori
Instructor, Faculty of TV & Digital Arts, IRIB university, Tehran, Iran
چکیده English

The purpose of this research is to know the effective factors in managing and controlling the audience's attention at the moment of encountering an image and also accessing the shared ground for the mental image in the literature and illustration. In visual arts and also literature and poetry, we face illustration (image-creation). Sometimes, this image appears so important that some believe that without it, no art -especially no poem- exists. Any visual sign should be meaningful for the viewer of it. What causes a viewer to concentrate on one or several signs, among several signs in an image, is the artist’s management of controlling these factors which are important for the audience’s understanding. This research is a comparative study that has analyzed the factors affecting the audiences’ attraction in two modes of image and poetry through qualitative method. The sampling was purposeful and based on the research aims. Accordingly, 15 effective regulations on attracting the attention of the audience have been extracted and analyzed in some images and poems. Based on the findings of the study, visualization, attention and durability of the mental image leads to better and more influential transferring of the message to the audience’s mind and the most lasting images are those with serious focal points and clearer messages. This influence of the message and duration of the image have special roles in designing and creation of specific behavior on the part of the audience. The result is more intimacy between literature and graphics.   

کلیدواژه‌ها English

Managing the Audience&rsquo
s Attention؛ Focal Point؛ Mental Image؛ Visual Creativity؛ Image in Persian Literature
احمدی، بابک (1389). از نشانه‌های تصویری تا متن، چاپ دهم، تهران: مرکز.
امین‌پور، قیصر (1398). تنفس صبح، تهران: سروش.
بلخاری قهی، حسن (1388). اورنگ، مجموعه مقالات درباره مبانی نظری هنر، انتشارات سوره مهر.
بلخاری قهی، حسن (1394). قدر، نظریه هنر و زیبایی در تمدن اسلامی، انتشارات سوره مهر.
بلخاری قهی، حسن (1397). عکس مهرویان، خیال عارفان (مفهوم‌شناسی خیال در آرای مولانا)، تهران: فرهنگستان هنر.
بلیک مور، کالین (1375). شگفتی‌های مغز، (مترجم: گیتی ناصحی)، تهران: نشر نی.
حافظ شیرازی، شمس‌الدین محمد (1383). دیوان حافظ، تهران: زرین و سیمین.
حسینی، حسن (1388). مشت در نمای درشت (معانی و بیان در ادبیات و سینما)، تهران: انتشارات سروش و اداره کل پژوهش‌های سیما.
رماک، هنری (1391). «تعریف و عملکرد ادبیات تطبیقی»، ادبیات تطبیقی 2/3، 54-73.
سپهری، سهراب (1389). هشت کتاب، تهران: اندیشه معاصر.
سعدی شیرازی، مصلح‌الدین (1365). کلیات سعدی، به اهتمام محمد علی فروغی، تهران: امیرکبیر.
شمیسا، سیروس (1378). نقد ادبی، تهران، فردوس.
ضابطی جهرمی، احمد (1378). سینما و ساختار تصاویر شعری در شاهنامه، تهران: کتاب فرا.
فرخی سیستانی، ابوالحسن علی بن جولوغ (1349) دیوان حکیم فرخی سیستانی، به کوشش محمددبیرسیاقی، تهران: انتشارات زوار.
قائمی، مرتضی؛ و صمدی، مجید (1390). «تصویرپردازی‌های زنده در خطبه‌های نهج‌البلاغه»، مجله انجمن زبان و ادبیات عربی، شماره 1.
کپس، جئورگی (1389). زبان تصویر، (مترجم: فیروزه مهاجر)، تهران: انتشارات سروش.
لاله، عبدالحسین (1396). تخیل در عصر سینمای دیجیتال، مؤسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری «متن».
مجموعه‌مقالات هم‌اندیشی سینما و ادبیات (1384). تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.
میرصادقی، میمنت (1376). واژه‌نامه هنر شاعری، تهران: کتاب مهناز.
نامورمطلق، بهمن (1384). مقالات هم‌اندیشی تخیل هنری، فرهنگستان هنر.
نامورمطلق، بهمن (1394). درآمدی بر بینامتنیت: نظریه‌ها و کاربردها، تهران: سخن.
نظری، فاضل (1393). اقلیت، تهران، انتشارات سوره مهر.
نیرومند، محمدحسین (1392). مدیریت چشم مخاطب: چگونه نشانه‌های تصویری را سازمان‌دهی کنیم؟ تهران: فرهنگسرای میردشتی.
واگنر، جئوفری. «داستان بلند و سینما»، (مترجم: م.ق