فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

گونه‌های هویتی مهاجرین افغان براساس نسبت «خود و دیگری» در آثار سینمایی (مطالعه موردی: فیلم‎های برادران محمودی)‏

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه نمایش، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه نمایش، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش درصدد است با بهره‏گیری از مقوله «خود و دیگری» در نشانه‏شناسی فرهنگی، خوانشی را از سه فیلم «چندمترمکعب عشق»، «شکستن هم‌زمان بیست استخوان» و «رفتن»، محصول مشترک برادران محمودی (نوید و جمشید) ارائه دهد. براساس پژوهش‌ها، باتوجه‌به میزان اهمیت خود یا دیگری، چهار رویکرد مختلف: 1-خود و نه‎دیگری؛ 2- نه‌خود، بلکه دیگری؛ 3- هم خود و هم دیگری؛ 4- نه‎خود و نه‎دیگری، در نسبت «خود و دیگری» پدیدار می‎شوند که در پی آن، چهار گونۀ هویتی ثبات، سازگاری، پذیرش و بی‎هویتی ظاهر می‏شوند. این پژوهش به روش کتابخانه‌ای، با تکیه بر منابع دیداری و نوشتاری و به شیوه توصیفی- تحلیلی انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش این است که: افغان‌ها به عنوان دیگریِ فرهنگی، چه نوع رویکردها و گونه‎های هویتی را نسبت به ایرانیان اتخاذ می‎کنند؟ براساس نتایج پژوهش، برادران محمودی در آثار خود نشان می‎دهند که افغان‎ها هر چهار رویکرد را متناسب با میزان ترجمۀ متون فرهنگی ایرانیان و درنتیجه، مقدار تعامل با ایشان و نیز نحوۀ برخورد ایرانیان، نسبت به خودِ ایرانی اتخاذ می‎کنند. به‎علاوه، این رویکردها به‌صورت انواع گونه‎های هویتی در سرزمین مقصد شکل می‎گیرند که در قالب رفتار و گفتار شخصیت‌ها نشان داده می‎شوند. انتخاب این رویکردها به این صورت است که پناهجویان افغان هرچه جوان‌تر باشند، بیشتر، سازگاری هویتی را انتخاب می‎کنند و هرچه مسن‎تر باشند، ثبات هویتی را در پیش می‎گیرند. با استناد به این آثار، هویت‎ پذیرنده و بی‎هویتی، کمتر در افغان‎ها دیده می‏شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Types Afghan Immigrants’ Identity Based on The Relation of “the Self and the Other" in Cinematographic Works (Case Study of Films by Mahmoodi Brothers)

نویسندگان English

Elham Keshavari 1
Mehrdad Rayani Makhsous 2
Mohammad aref 3
1 Ph.D. Student in Art Research, Faculty of Art, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Drama, Faculty of Art, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran (corresponding auther)
3 Associate Professor, Department of Drama, Faculty of Art, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

This research attempts to read three joint-produced films by the Mahmoodi brothers (Navid and Jamshid), "How Many Square Meters of Love", "Breaking of Twenty Bones at the Same Time" and "Going Away", using the category of "the self and the other" in cultural semiotics. According to studies, with regard to the importance of self or other, four different approaches appear in the relation of "self and the other": 1- self and not the other; 2- Not self, but the other; 3- Both self and the other; 4- Neither the self nor the other, after which the four identity types of stability, compatibility, acceptance and anonymity emerge. This research was done in a library method, relying on visual and written sources and in a descriptive-analytical way. The main research question is: what kind of approaches and types of identity do Afghans (as a cultural “other”) adopt towards Iranians? Based on the results of the research, the Mahmoodi brothers show in their works that Afghans adopt all four approaches in proportion to the amount of translation of Iranian cultural texts and, as a result, the amount of interaction with them as well as the way Iranians deal with them. In addition, these approaches are shaped in the form of various types of identity in the destination land, which are shown in the form of behavior and speech of the characters. The selection of these approaches is such that the younger Afghan refugees are, the more they choose identity adaptation, and the older they are, the more they go for identity stability. Referring to these works, “accepting” identity and “anonymity” are less common among Afghans.

کلیدواژه‌ها English

Cultural Semiotics
Types of Identity
The Self and the Other
Films of Mahmoodi Brothers
ازکیا، مصطفی؛ و دربان آستانه، علیرضا (۱۳۹۳). روشهای کاربردی تحقیق، جلد اول، تهران، کیهان.
بازرگان، عباس (۱۳۹۳). مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق کیفی و آمیخته: رویکردهای متداول در علوم رفتاری، تهران، دیدار.
برامکی؛ و سجودی (۱۳۹۳). «عروس مهاجر، تثبیت هویت فرهنگی «خود» در سرزمین میزبان از طریق فرایند دیگری‌سازی در منظومۀ خسرو و شیرین نظامی»، کهن‌نامه ادب پارسی، سال5، شماره3، 1-24.
بهاری سقالکسری، سیدارسلان؛ و محمدی، علی (1401). «بررسی و تحلیل سرگذشت بهرام چوبین، در بستر تاریخ و شاهنامه براساس ناهمگونی رفتاری «خود و دیگری» از منظر نشانه‎شناسی فرهنگی»، متنشناسی ادب پارسی، پیاپی54، 41-56.
جنکینز، ریچارد (1398). هویت اجتماعی، (مترجم: تورج یاراحمدی)، تهران، شیرازه کتاب ما.
حقایق، آذین؛ و شایسته‌فر، مهناز (1393). «تقابل خود و دیگری در دو نگاره از شاهنامه شاه تهماسب و شاهنامه شاه اسماعیل دوم بر مبنای الگوی نشانه‎شناسی فرهنگی»، کیمیای هنر، شماره12، 51-66.
زاهدی، محمدجواد؛ انصاری، ابراهیم؛ ملکی، امیر؛ و حمیدیان اکرم (1394). «سنجش و تبیین طرد اجتماعی مهاجران خارجی در کلان‌شهر اصفهان»، مطالعات جامعهشناختی شهری، سال5، شماره17، 1-30.
سجودی، فرزان (1398). ارتباطات بین‌فرهنگی: ترجمه و نقش آن در فرایندهای جذب و طرد، مجموعهمقالات نشانه‎شناسی: نظریه و عمل، تهران، علم.
سرسنگی، مجید؛ رشیدی، صادق؛ و امینی، فرهاد (۱۳۹۹). «سازوکار مواجهه با دیگری در نمایشنامه «آی بی‎کلاه، آی باکلاه» با رویکرد نشانه‏شناسی فرهنگی»، جامعهشناسی هنر و ادبیات، دوره12، شکاره1، 45-68.
سنسون، گوران (1401). مفهوم متن در نشانهشناسی فرهنگی، (مترجم: فرزان سجودی)، مجموعه‌مقالات نشانه‎شناسی فرهنگی، تهران، علم
شاهرودی، فاطمه (۱۴۰۰). راهنمای نگارش طرح تحقیق در هنر، تهران، نیل‎آی.
شاهمیری، آزاده؛ و دادور، ابوالقاسم (۱۳۹۴). «بررسی مواجهه خود و دیگری در نمایشنامه جنگ مشرق و مغرب نوشته گریگور یقیکیان از منظر نشانه‎شناسی فرهنگی»، تئاتر، شماره ۶۳، ۸۷-۱۰۴.
صادقی فسائی، سهیلا؛ و نظری، حامد (۱۳۹۵). «بچه افغانی: شکل‌گیری تصور از خود و دیگری در تجربة زندگی روزمره نوجوانان افغان»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره۵، شماره۳، ۴۳۷-۴۵۶.
طهماسبی، فرهاد (۱۳۹۸). «تقابل و تعامل با دیگری در شاهنامه فردوسی از منظر نشانه‏شناسی فرهنگی(از کیومرث تا فریدون)»، پژوهشنامه ادب حماسی، سال15، شماره2، 255-277.
طهماسبی، فرهاد؛ خزل، لیلا؛ و زیرک، ساره (۱۳۹۸). «از طرد تا حذف شدن سیاوش از منظر نشانه‎شناسی فرهنگی در شاهنامه فردوسی»، جستارنامه ادبیات تطبیقی، دوره 3، شماره10، 71-88.
علی‌آبادی، علیرضا (1395). جامعه و فرهنگ افغانستان، تهران: گروه انتشاراتی بین‌المللی الهدی.
فلاح، غلامعلی؛ سجودی، فرزان؛ و برامکی، سارا (1395). «چالش عناصر هویت‎ساز سرزمین مادری و میزبان در فضاهای بیناگفتمانی مهاجرت در رمان‎های ادبیات مهاجرت فارسی»، جستارهای زبانی، دوره 7، شماره 5 (شماره پیاپی 33)، 4-19.
لوتمان، یوری (1401). درباره سپهرنشانه‌ای، (مترجم: فرناز کاکه‎خانی)، مجموعه‌مقالات نشانه‎شناسی فرهنگی، تهران، علم.
لیونگبرگ، کریستینا (1401). مواجهه با دیگری فرهنگی: رویکردهای نشانهشناختی به تعامل فرهنگی، (مترجم: تینا امراللهی)، مجموعه‌مقالات نشانه‏شناسی فرهنگی، تهران، علم.
محمودی، جمشید (کارگردان) (1392). چند مترمکعب عشق [فیلم]، هنر اول.
محمودی، نوید (کارگردان) (1397). رفتن [فیلم].
محمودی، جمشید (کارگردان) (1398). شکستن هم‌زمان بیست استخوان [فیلم]، خانه فیلم (ایران). 
مرتضی‌زاده، مرضیه؛ افضلی، زهره؛ و اسکندری، حسین (۱۴۰۰). «مقایسه اثر آزمایشی طرد اجتماعی با پذیرش اجتماعی بر انعطاف‎پذیری شناختی»، شناخت اجتماعی، سال۱۰، شماره۱، ۹-۲۵.
 
Berry, John.W (1992), Acculturation and Adaptation in a new society, International Migration, Vo 30, Issue s1, pp 69-85.
 
Berry, John.W (2006), Context of acculturation, The cambridge Handbook of Acculturation Psychology, Edited by David L.sam and John W Berry, Cambridge university press, pp 27-42.
 
Lotman, yuri (2001), Universe of Mind: A Theory of Culture, Translated by Ann Shukman, London, Tauris.