فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

سریال «بازی تاج‌وتخت» در سنجۀ میتراییسم؛ (تطبیق سفر معنوی «برَن پاشکسته» با هفت‌گانه میترایی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی خراشادی 1
سُرور خُراشادی 2
1 مربی، گروه ادبیات نمایشی، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران (نویسنده مسئول)
2 استادیار گروه باستان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
10.22085/javm.2024.477796.2229
چکیده
آیین میترایی از ایران پیش از زردشت سربرآورد. میتراییسم طی دو قرن آخر پیش‌ازمیلاد به جهان رومی ‌‌رسید و در غارنگاره‌ها، معماری، تزئینات بناها و حتی نمایش‌های قرون وسطی بازتاب یافت که این امر، نشانگر تأثیرگذاری فرهنگ مهردینی بر مغرب‌زمین است؛ حتی اثربخشی ناخودآگاه میتراییسم و هفت‌گانۀ آن را در جان‌مایه‌های سریال جهانی  «بازی تاج‌و‌تخت» می‌توان یافت. مشابهت سیر و سلوک رازآموز میترایی برای رسیدن به جایگاهِ‌ والا، با رخدادهای سریال یادشده و طی طریق «برَن استارک»، فرضیۀ زایش یک متن نوین از بطن میتراییسم را قوت می‌بخشد و این پرسش را به‌همراه دارد: با تحلیل متن سریال «بازی تاج‌وتخت»، چه وجوه اشتراک و افتراقی را بینِ سفر رازورزانۀ «برن استارک» با هفت‌گانه‌‌ای که نوآموز میترایی می‌گذراند، می‌توان برشمرد؟ این پژوهش با توصیف روایت و «بینامتنیت ژولیا کریستوا»[1]، به روش تطبیقی- تحلیلی، سلوک و والایش سالک‌/ قهرمانِ این داستان را از «فروافتادن» در شمال تا «فرمانروایی» در جنوب، براساس مراحل گرویدن به میتراییسم ـ به عنوان متن مادر ـ بررسی می‌کند. برون‌داد این پژوهش به‌رغم تمایزها، هم‌گرایی میان مراحل سلوک میترایی و سفر خطیر «برن استارک» را تأیید می‌کند؛ آغاز و طی‌طریق هر دو سالک را مشابه دانسته و خدا‌گونگی مقام «پدر» میتراییسم را با فرمانروایی «برن پاشکسته» هم‌عِنان می‌بیند.
 
کلیدواژه‌ها
سریال «بازی تاج‌وتخت»
آئین میترایی
بینامتنیت کریستوایی
هفت‌گانۀ میترایی

عنوان مقاله English

"Game of Thrones" in Mithraism Scale: Adaptation of the Spiritual Journey of "Bran, The Broken” With the Mithraic Septet)

نویسندگان English

Ali Khorashadi 1
sorour khorashadi 2
1 Instructor, Department of Dramatic literature, Ferdows institute of higher education, Mashhad, Iran(corresponding auther)
2 Assistnt professor, Department of Archaeology, Faculty of Humanities, Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran
چکیده English

Mithraic religion emerged from Iran before Zoroaster. Mithraism reached the Roman world during the last two centuries BC and was reflected in cave paintings, architecture, building decorations, and even medieval shows, which indicates the influence of Mehrdini (Kindness as Religion) culture on the West. Even the subconscious effectiveness of Mithraism and its sevenfold can be found in the themes of the world series "Game of Thrones". The similarity of the journey of the Mithraic mystic to reach the high position, with the events of the mentioned series and Bran Stark’s journey, strengthens the hypothesis of the birth of a new text from the heart of Mithraism and brings this question: by analyzing the text of the "Game of Thrones" series, what commonalities and differences can be named between the mysterious journey of "Bern Stark" and the heptagon that the Mithraic novice goes through? Can you count? By describing the narrative and "intertextuality of Julia Kristeva" in a comparative-analytical way, this research examines the conduct and exaltation of the seeker/hero of this story from "falling" in the north to "ruling" in the south, based on the stages of conversion to Mithraism - as the mother text. The output of this research, despite the differences, confirms the convergence between the stages of Mitra's behavior and the fateful journey of "Bern Stark"; considers the beginning and the process of both seekers to be similar and sees the God-likeness of the position of "Father" of Mithraism as synonymous with the rulership of "Bran, The Broken".
 

کلیدواژه‌ها English

Game of Thrones Series
Mithraic Cult
Kristevaian Intertextuality
Mithraic Septet
 
آلن، گراهام (2011). بینامتنیت، (مترجم: پیام یزدانجو)، (1380)، تهران: مرکز.
آموزگار، ژاله (1374). تاریخ اساطیری ایران، تهران: سمت.
بدری، مهسا (1399). «پایان‌بندی سریال بازی تاج‌وتخت؛ از پیوستگی تا گسست گفتمانی»، جامعه، فرهنگ و رسانه، 9 (37)، 85-104.
بویس، مری (1979). زرتشتیان: باورها و آداب دینی آنها، (مترجم: عسکر بهرامی) (1386)، تهران: ققنوس.
بی‌نا (1394). اوستا؛ یشت‌ها (1): نامۀ زرتشت، جلد دوم، گزارش ابراهیم پورداوود، به کوشش بهرام فره‌وشی، ویراستۀ فرید مرادی، تهران: نگاه.
پارسانسب، محمد؛ و معنوی، مهسا (1392). «تطور بن‌مایۀ «کلاغ» از اسطوره تا فرهنگ عامه»، فرهنگ و ادبیات عامه، 1 (1)، 71-92.
خراشادی، شکوه؛ و باصفا، حسن (1396). «معناکاوی نوسانات مذهبی نمودیافته در نگارکندهای صخره‌ای ساسانی»، پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 7 (14)، 103-122.
ربانی‌گلپایگانی، علی (1381). «هرمنوتیک فلسفی در اندیشۀ گادامر»، قبسات، 7 (23)، 24-39.
رضائیان‌ابرقویی، علیرضا؛ یوسف‌جمالی، محمدکریم؛ و جدیدی، ناصر (1398). «تأثیرات میتراییسم بر مسیحیت و پیامدهای اجتماعی آن»، تحقیقات تاریخ اجتماعی، 9 (2)، 177-206.
روشن‌ضمیر، بهرام (1395). «پرستش میترا در ایران پیش از ساسانیان»، جندی‌شاپور، 2 (7)، 23-40.
ساسانی، فرهاد (1384). تأثیر روابط بینامتنی در خوانش متن، مجلۀ زبان و زبان‌شناسی، 1 (2)، 39-55.
شروو، پرودس اُکتور (2012). جامعۀ اوستایی، در تاریخ ایران (پژوهش آکسفورد)، ویراستۀ تورج دریایی، (مترجم: شهربانو صارمی) (1398)، 79-141.
عباسی، علی؛ و حبیب‌پور، جواد (1395). «مؤلفه‌های فیلم‌نامۀ دینی در سریال‌های تلویزیونی (با نگاهی به سریال‌های مختارنامه و بازی تاج‌وتخت)»، مطالعات فرهنگ- ارتباطات، 17 (36)، 203-232.
غیاثوند، مهدی (1392). «سیمای تأویل در آیینۀ بینامتنیت کریستوایی»، مجلۀ حکمت و فلسفه، 9 (3)، 97-114.
قلی‌زاده، خسرو (1387). فرهنگ اساطیر ایرانی بر پایۀ متون پهلوی، تهران: پارسه.
کریستوا، ژولیا (2010). فردیت اشتراکی، (مترجم: مهرداد پارسا) (1389)، تهران: روزبهان.
کوپر، جین (1987). فرهنگ مصور نمادهای سنتی، (مترجم: ملیحه کرباسیان) (1380)، تهران: فرشاد.
 گزنفون (1918). آناباسیس، (مترجم: غلامعلی وحیدمازندرانی) (1352)، تهران: ابن‌سینا، (نسخۀ الکترونیکی).
 مرکلباخ، راینهولد (1984). میترا- آیین و تاریخ، (مترجم: توفیق گلی‌زاده و ملیحه کرباسیان) (1394)، تهران: اختران.
مک‌آفی، نوئل (2004). ژولیا کریستوا، (مترجم: مهرداد پارسا) (1385)، تهران: مرکز.
ملک‌زاده، یاسر؛ خُراشادی، سُرور (1400)، بازنگری دو نظریه از سه‌گانۀ پورشریعتی در کتاب: Decline and Fall of the »Sasanian Empire: The Sasanian Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran، پژوهش‌نامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، 21 ( 8)، 399-416.
ناردو، دان (2000). پیدایش مسیحیت، (مترجم: مهدی حقیقت‌خواه) (1386)، تهران: ققنوس.
 نامورمطلق، بهمن (1387). باختین، «گفت‌وگومندی و چندصدایی مطالعۀ پیشابینامتنیت باختینی»، پژوهشنامۀ علوم انسانی، (57)، 397-414.
نامورمطلق، بهمن (1390). بینامتنیت (نظریه‌ها و کاربردها)، تهران: سخن.
واعظی، اصغر؛ و فاضلی، فائزه (1390). افق فهم در آینۀ فهم افق، دو فصلنامۀ علمی- پژوهشی فلسفه، 9 (2)، 59-85.
ورمازرن، مارتین ژوزف (1960). آیین میترا، (مترجم: بزرگ نادرزاده) (1387)، تهران: چشمه.
وکیلی، شروین (1395). اسطوره‌شناسی ایزدان ایرانی (مجموعۀ اسطوره‌شناسی ایرانی2)، نسخۀ الکترونیکی.  
هینلز، جان (1975). شناخت اساطیر ایران، (مترجم: ژاله آموزگار و احمد تفضلی) (1391)، با تجدیدنظر، تهران: چشمه.

Abbasi, A., Habibpour, J. (2017). The elements of Religious script in TV series (Case study Game of Thrones and Mokhtar Nameh). Culture Communication Studies. 17 (36). 203-232.https://doi.org/10.22083/jccs.2017.46349

Allen, G (2001). Intertextuality. (Translated into Farsi by P. Yazdanjou). Markaz.

Amouzgar, J (1995). Mythological history of Iran. Samt.

Badri, M. (2020). The Game of Thrones Series Ending from Continuity to Discourse Break. Society Culture Media, 9 (37), 85-104. https://dorl.net/dor/20.1001.1.38552322.1399.9.37.5.5
Bakhtine, M. (1970). L’œuvre de François Rabelais. Paris: Gallimard.
Beck, R. (1996). The Mysteries of Mithras. In Voluntary Associations in the Ancient World. J.S. Kloppenborg & S.G. Wilson (Eds). London. 85-176.
Beck, R. (2002). Mithraism. Encyclopaedia Iranica. available at https://iranicaonline.org/articles/mithraism.
Benioff, D & D. B. Weiss (2011-2019). Game of Thrones. U.S.A
Boyce, M. (2009). Zoroastrians, Their Religious Beliefs and Practices. (Translated into Farsi by A. Bahrami). Qoqnoos.
Clasby, D. J. (2017). Coextience and Conflict in the Relegions of Game of Thrones. In Game of Thrones Versus History: Written in Blood. B. A Pavlac (Ed). Online ISBN: 971119249450/ Doi: 10.1002/9781119249450.
Cumont, F. (1939). Mithra en Asie Mineure. In Anatolian Studies in Honour of W.H. Buckler. Manchester. 67-76.
Cumont, F. (1945). Rapport sur une mission a Rome. In Academic des inscrition et Belles Letters. Comptes Rendes. 418.
Fry, R. N. (1975). Mithra in Iranian History. In Mithra Studies: Proceedings of the First International Congress of Mithraic Studies. J. Hinnells (Ed). Manchester University Press. 62-67.
Ghiyasvand, M. (2013). Kristeva's Hermeneutics and Intertextuality. Wisdom and Philosophy, 9 (3), 97-114.
Gholizadeh, Kh. (2008). Iranian mythology culture based on Pahlavi texts. Parseh.
Hinnells , J. (2012). Persian Mythology.(Translated into Farsi by J. Amouzgar & A. Tafazzoli). Cheshmeh.
Khorashadi, Sh., & Basfa, H. (2016). Understanding the Meaning Religious Fluctuations Reflected in the Sassanian Rock Reliefs. Pazhohesh-Ha-Ye Bastanshenasi Iran, 7 (14), 103-122. https://doi.org/10.22084/nbsh.2017.7757.1341
Kooper, J. C. (2001). An Illustrated Encyclopaedia of Traditional Symbols. (Translated into Farsi by M. Karbasiyan). Farshad.
Kristeva, J. (1980). The Bounded Text. In Desire in Language: A Semiotic Approach to Literature and Art . L. S. Roudiez (Ed). Oxford: Blackwell. 36-63.
Kristeva, J. (1984). Revolution in Poetic Language. Translated by M. Waller. Introduction by L. S. Roudiez. New York: Columbia University Press.
Kristeva, J. (1986). Semiotics: A Critical Science and/or a Critique of Science. In The Kristeva Reader. T. Moi (Ed). Oxford: B. Blackwell. 75-88.
Kristeva, J. (2010). Shared Individuality. (Translated into Farsi by M. Parsa). Roozbahan.
Kuritz, P. (1988). The Making of Theatre History. Englewood Cliffs. N.J.
Malekzadeh, Y., & Khorashadi, S. (2021). A Reassessment of Two Theories of Pourshariatiʼs Thriple View in her “Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. Critical Studies in Texts & Programs of Human Sciences. Institute for Humanities and Cultural Studies (IHCS) Monthly Journal, 21 (8), 397-416. https://doi.org/10.30465/crtls.2021.35761.2205
McAfee, N. (2006). Julia Kristeva. (Translated into Farsi by M. Parsa). Markaz.
Merkelbach, R. (2015). Mithras. (Translated into Farsi by T. Golizadeh & M. Karbasiyan). Akhtaran.
Namvarmotlagh, B. (2008). Bakhtine, Dialogism and Polyphony: the Study of Bakhtine’s Intertexuality. Human Sciences, (57), 397- 414.
Namvarmotlagh, B. (2011). An introduction to intertextuality. Sokhan.
Nardo, D. (2007). The Rise of Christianity. (Translated into Farsi by M. Haghighatniya). Qoqnoos.
No Author. (2014). Avesta; Yashta (1): Zarathustra's letter. The second volume. (Reported by I. Pourdawood. By the efforts of B. Farahvashi. Edited by F. Moradi). Negah.
Omidsalar, M. (2010). P. Pourshariati: Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. Reprinted (Ed). London- New York: IB Tauris. 2008. 552p. ISBN9781845116453. AnTard. (18). 368-376.
Parsanasab, M., & Manavi, M. (2013). The Evolution of the Raven as a Motif: From Myth to Folklore. Culture and Folk Literature, 1(1), 71-92. http://dorl.net/dor/20.1001.1.23454466.1392.1.1.4.0
Pavlac, B. A. (2017). Game of Thrones Versus History: Written in Blood. Publisher. Wiley-Blackwell. Online ISBN: 971119249450/ doi: 10.1002/9781119249450.
Pourshariati, P. (2008). Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian–Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. New York: I.B. Tauris.
Rabbanigolpayegani, A. (2002). Philosophical hermeneutics in Gadamer's thought. Qabasat, 7 (23), 24-39.
Rezaeianabarghoei, A. r., Yousefjamali, M. K., & Jadidi, N. (2021). The Effects of Mithrasm on Christianity and Its Social Consequences. Tahqiqāt-e Tārikh-e Ejtemāˈi (Social History Studies), 9 (2), 177- 206. https://www.doi.org/10.30465/shc.2019.22821.1820
Roshanzamir, B. (2016). Mithraism in PreSassanian Iran. Jondishapour, 2 (7), 23-40.
Sasani, F. (2005). The Influence of Intertextual Relationships in Text Interpretation. Language and Linguistics, 1 (2), 39-55.
Shahsavari, M., & Mousavikouhpar, M. (2023). The Deity of Mithra/Mehr and Its Relationship with Sasanian Zoroastrianism: A Look at Some Seals with the Image of Mithrah/Mehr. PAZHOHESH-HA-YE BASTANSHENASI IRAN, 13 (37), 223-245. https://doi.org/10.22084/nb.2023.26486.2504
Skjærvø. P. O. (2019). Avestan Society. In The Oxford Handbook of Iranian History. Edited by T. Daryaee. (Translated into Farsi by Sh. Saremi). Qoqnoos. 79-141.
Ulansey, D. (1991). The Origins of the Mithraic Mysteries: Cosmology and Salvation in the Ancient World.  Oxford University Press.
Vaezi, A., & Fazeli, F. (2012). Horizon of Understanding in the Mirror of Understanding of Horizon. Philosophy, 9 (17), 59-85.
Vakili, Sh. (2016). Mythology of Iranian Gods (Collection of Iranian Mythology 2). Electronic version.
Vermaseren, M. j. (2008). Mithra, cedieu mysterieux. (Translated into Farsi by B. Naderzadeh). Cheshmeh.
Wells-Lassagne, Sh. (2014). Religious Aesthetics in Game of Thrones. Tvseries (5). 3-18. https://doi.org/10.4000/tvseries.438.
Wikander, S. (1951). Études sur les mysteàres de Mithras. Vetenskapssocieteten i Lund. Å. E. Will (Ed). Le relief cultuel gre.co-romain. Paris. 5-56.
Xenophon.  Anabasis. (Translated into Farsi by G. A. Vahid Mazandarani). Ibn-e- Sina.