فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

اقتباس‌ بصری از دیزنی در انیمیشن‌های معاصر ایرانی (مطالعه موردی: انیمیشن سینمایی «پسر دلفینی»)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
باقر بهرام شتربان
استادیار، گروه پژوهش در هنر، دانشکده هنر، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران (نویسنده مسئول)
10.22085/javm.2024.473160.2219
چکیده
از رویکردهای رایج در انتخاب سبک بصری یک فیلم انیمیشن، وام‌گیری از سبک بصری آثار موفق معاصر است. در این رویکرد، با جلب‌توجه مخاطبان نسبت به تصاویر آشنای برگرفته از آثار موفق و بازآفرینی نمونه‌های مشابه، آثاری خلق می‌شوند که به مذاق مخاطب خوش می آید و به‌دنبال آن، از فیلم استقبال می شود. اما امکان اقتباس بصری و وام‌گیری از هرسنت تصویری، چالش‌هایی را نیز به همراه دارد. چه‌بسا برای اجرای بهینه، شرایطی لازم است که به راحتی قابل دست‌یابی نیستند. در سال‌های اخیر، برخی سازندگان انیمیشن‌های ایرانی اقدام به تولید آثاری با رویکرد به این قبیل از اقتباس‌های بصری کرده‌اند که نقد و بررسی آنها می‌تواند برای دیگر انیمیشن سازان مفید واقع شود. در این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی، با رویکرد کیفی متکی بر روش تطبیقی، شباهت‌ عناصر بصری (کاراکترها و محیط) در انیمیشن «پسر دلفینی» (محصول 1401 ایران) با انیمیشن‌های شرکت دیزنی بررسی شده است. پس از تشریح زیبایی‌شناسی دیزنی و تبیین جایگاه انیمیشن «پسر دلفینی» در فرایند این نوع وام‌گیری بصری، در نهایت به این سؤال پاسخ داده شده که در ساخت انیمیشن‌هایی به سبک و سیاق «پسر دلفینی»، چه ملزومات و شرایطی ضروری به نظر می‌رسند؟ براساس یافته‌ها، برخورداری از سرمایه مالی متناسب، سرمایه انسانی، نیروی کار متخصص و مهم‌تر از همه، تعلق به بستر و سنت تصویری مبتنی بر واقع‌گرایی، از اصلی‌ترین ملزومات تولید این قبیل آثار به شمار می آیند.
کلیدواژه‌ها
انیمیشن
سبک بصری
اقتباس بصری
انیمیشن «پسر دلفینی»
دیزنی

عنوان مقاله English

Visual Adaptation of Disney in Contemporary Iranian Animations (Case Study of Dolphin Boy Featured Animation)

نویسنده English

Bagher Bahram Shotorban
Assistnt Professor, Department of Research in Art History, Faculty of Art, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran (corresponding auther)
چکیده English

Among the common approaches in selecting the visual style of a featured animation is borrowing from the visual style of contemporary successful works. In this approach, by drawing the audience's attention to familiar images taken from successful works and recreating similar examples, works are created that are pleasant for the audience and, as a result, the film is welcomed. But the possibility of visual adaptation and borrowing from any visual tradition also brings challenges. Perhaps, conditions are required for optimal implementation that are not easily achievable. In recent years, some creators of Iranian animations have started producing works with this kind of approach of visual adaptations review of which can be useful for other animation creators. In this article, the similarity of visual elements (characters and environment) in the animation "Dolphin Boy" (2022, Iran) with Disney's animations has been investigated using a descriptive-analytical method, with a qualitative approach based on the comparative method. After explaining Disney’s aesthetics and explaining the position of the "Dolphin Boy" animation in the process of this type of visual borrowing, this question has finally been answered: what requirements and conditions are necessary in making animations with the style of "Dolphin Boy"? Based on the findings, having appropriate financial capital, human capital, expert workforce and most importantly, belonging to the background and image tradition based on realism, are among the main requirements for producing such works

کلیدواژه‌ها English

Animation
Visual Style
Visual Adaptation
Dolphin Boy Animation
Disney
اعتبارزاده، معصومه (1393). «بررسی شیوه اقتباس با رویکرد به آثار تصویرسازی»، نقش‌مایه، 8(18)، 67-73. SID. https://sid.ir/paper/184125/fa
خبرآنلاین (1401). هزینه تولید انیمیشن در ایران هزار برابر کمتر از سایر کشورهاست.
خلیل‌زاده، علیرضا (1402). پسر دلفینی، انیمیشن ساخت ایران؟ یا کپی از دل آثار خارجی؟. ibna.ir/x4TWr
زین‌العابدینی، پیام؛ و حشمت‌نژاد، مریم (1400). «کارکرد تکنیک‌های بصری در روایت انیمیشن‌های بدون کلام»، فصلنامه علمی رسانه، , 32(1), 85-110. doi: 10.22034/bmsp.2021.132254
سعادت‌سیرت، ناهید؛ و فرقانی، محمدمهدی (1398). «تحلیل روایت پویانمایی تلویزیونی با تأکید بر زیبایی‌شناسی ساختار عناصر بصری؛ مطالعه موردی فیلم قاصدک»، فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری، 13 (31)، 7-33. . doi: 10.22085/javm.2019.202361.1402
سلطانی، سیدحسن؛ کهوند، مریم؛ و صادقیان، حمید (1400). «تحول بازنمایی زن قهرمان: سینمای انیمیشن دیزنی از سفیدبرفی و هفت کوتوله تا زوتوپیا». نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی، 26 (4)، 17-27. . doi: 10.22059/jfadram.2021.317898.615520
سلیمی کوچی، ابراهیم؛ و صادقی قهساره، رضوان (1395). «بازنمایی تغییر کلیشه‌های جنسیتی در پویانمایی باب‌اسفنجی و رابطة آن با لیبرالیسم فرهنگی و اقتصادی»، فصلنامه علمی رسانه، 27 (3)، 156-133.
عمرانی، محمدرضا؛ الهیاری، حسن؛ و سعیدی‌نیا، حبیب‌الله (1401). «واکاوی خشک‌سالی و قحطی در نواحی شمالی خلیج‌فارس و واکنش‌ها نسبت به آن (1317-1324ش)». فصلنامه تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، 13 (31)، 121-146. doi: 10.22034/jiiph.2022.49985.2288.
کلانتر، محمدرضا (1390). درباره دوبله‌های مختلف «رابین‌هود خیلی دور؛ خیلی نزدیک».
https://web.archive.org/web/20150402092353/http://www1.jamejamonline.ir/PaperText.aspx?newsnum=100841074262
مرکز اسناد انقلاب اسلامی (1402). سالروز حمله امریکا به هواپیمای ایرباس ایران، اعتراف فرمانده امریکایی به سرنگونی هواپیمای مسافربری ایرانی. https://irdc.ir/0002Cg
نجفی، اسماعیل؛ ابدالی، یعقوب؛ و بیرانوندزاده، مریم (1399). «تحلیل محدودیت‌‌های توسعه اقتصادی مبتنی بر شاخص‌های طبیعی، موردمطالعه: نواحی روستایی استان هرمزگان»، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۹ (۳۴)، 132-107.
Fahimifar A, Bahram Shotorban B, Safoora M A, Sekhavat Y. (2024). The Visual Adaptation of the Traditional Persian Paintings for Animation: A Study of Kerm Haftvad from Hezar Afsan Animation Series. EIJH; 31 (1) :39-63
Haswell, H. (2014). To infinity and back again: hand-drawn aesthetic and affection for the past in Pixar's pioneering animation.
Lasseter, J. (1998). Principles of traditional animation applied to 3D computer animation. In Seminal graphics: pioneering efforts that shaped the field (pp. 263-272).
Matusitz, J & Palermo, L. (2014). The Disneyfication of the World: A Grobalisation Perspective, Journal of Organisational Transformation & Social Change, 11:2, 91-107, DOI: 10.1179/1477963313Z.00000000014
Mollet, T. (2013). “With a smile and a song…”: Walt Disney and the Birth of the American Fairy Tale. Marvels & Tales, 27(1), 109-124.
Mori, M., MacDorman, K. F., & Kageki, N. (2012). The uncanny valley [from the field]. IEEE Robotics & automation magazine, 19(2), 98-100.
Power, P. (2009). Animated expressions: Expressive style in 3D computer graphic narrative animation. Animation, 4(2), 107-129.
Walk, K. (1998). How to Write a Comparative Analysis. Writing Center at Harvard University, http://writingcenter.fas.harvard.edu/pages/how-write-comparative-analysis. (Retrieved 29 March, 2016).
Yekti, B. (2015, November). Comparative aesthetic study between three-dimensional (3D) stop-motion animation and 3D computer graphic animation: Towards physicality and tactility, perfection and imperfection. In 2015 3rd International Conference on New Media (CONMEDIA) (pp. 1-7). IEEE.
Zipes, J. (1995). Breaking the Disney spell. From mouse to mermaid: The politics of film, gender, and culture, 21-42.
Walt Disney world. (2024). disney.go.com/Disney Resort Hotels – Frequently Asked Questions.
The Numbers.( 2016). https://www.the-numbers.com/movie/Moana
IMDB. (2016). https://www.imdb.com/title/tt3521164/fullcredits