فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

شکل‌‌بندی ژانری فیلم‌های تجربی ایرانی: موردکاوی فیلم‌‌‌های برگزیده جشنواره فیلم کوتاه تهران (1380-1395)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه تهران، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشکده هنرهای تجسمی
2 استادیار، عضو هیئت علمی دانشکده هنرهای دیجیتال، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران
چکیده
سینمای تجربی تمرین و تجربه‌گری در امکانات رسانه‌ سینما و تصاویر متحرک است و این فرایند را در راستای اهداف زیبایی‌شناختی و انعکاس دغدغه‌های فردی و اجتماعی به ‌کار می‌گیرد. این سینما قواعد و هنجارهای سینمای جریان اصلی را به چالش می‌کشد و موجب بسط مرزهای رسانه‌های دیداری و شنیداری و شیوه‌های درک تصاویر متحرک می‌شود. هدف این مقاله تحلیل ژانری فیلم‌های تجربی ایرانی است که عموماً جوایزی در جشنواره‌ی فیلم کوتاه تهران در بازه‌ی زمانی 1395-1380 کسب کرده‌اند. داده‌ها به شیوه‌ی مشاهده‌ای و کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند و از روش توصیفی‌ـ‌‌تحلیلی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که رویکرد ژانری به سینمای آوانگارد و تجربی ابزاری سودمند برای تحلیل نمونه‌های تولیدشده است. آثار مورد بررسی مؤلفه‌های زیرژانرهای ابرژانرهای سینمای بسط‌یافته، آوانگارد امریکایی و آوانگارد اروپایی را در ساختارشان مد نظر قرار داده‌اند. درعین‌حال، بررسی ساختار برخی آثار حاکی از وضعیت هیبریدی یا تلفیقی است. عموماً این فیلم‌ها از ویژگی‌های کلی و گاه حداقلی فیلم تجربی برخوردارند. به عبارت دیگر، بیشتر آثار به‌‌شکلی محدود از مؤلفه‌های زیبایی‌شناختی برخی ژانرهای سینمای تجربی استفاده می‌کنند. تبیین اصول زیبایی‌شناختی سینمای تجربی و زیرژانرهای آن تواماً راهکارهایی مطالعاتی و عملیاتی در حوزه‌ی نظریه و عمل برای پژوهشگران و فیلم‌سازان به‌دست می‌دهد.

کلیدواژه‌ها: سینمای تجربی، صورت‌بندی ژانری، ابرژانر، جشنواره‌ی فیلم کوتاه تهران، زیرژانر
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Iranian Experimental Film Genres: A Case Study of the Award-Winning Works in Tehran Short Film Festival (2001-2016)

نویسندگان English

Ronak Ranjie 1
Vahid A, Moosavi 2
1 دانشگاه تهران، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشکده هنرهای تجسمی
2 -Assistant Professor, Department of Digital Arts, IRIB University, Tehran, Iran.
چکیده English

Experimental cinema is an exercise in, and experimentation with, the potentials of the media of cinema, and uses this process towards aesthetic goals along with reflection of individual and social concerns. This cinema challenges the rules and norms of mainstream cinema and expands the boundaries of audio-visual media and the modes of understanding motion pictures. The purpose of this article is to analyze the genres of Iranian experimental films that have typically won awards in the Tehran Short Film Festival in the period 2001-2016. The data were collected through observational and library procedures, and the descriptive-analytical method was used. The findings show that the genre approach to avant-garde and experimental cinema is a useful tool for analyzing the produced examples. Some components of the subgenres of the super-genres of expanded cinema, the American avant-garde, and the European avant-garde can be observed in the structure of the studied works. At the same time, examining the structure of some works indicates a hybrid or mixed state. The majority of these films exhibit some general, and sometimes minimal, features of experimental films. In other words, most of the works use the aesthetic components of some genres of experimental cinema in a limited way. Explication of the aesthetic principles of experimental cinema and its subgenres provides scholarly as well as operational solutions in theory and practice for researchers and filmmakers.

کلیدواژه‌ها English

Experimental Cinema
Genre Analysis
Super-Genre
Sub-Genre
Tehran Short Film Festival
اسمال، ادوارد اس؛ و جانسن، تیموتی دابلیو (1401). نظریه مستقیم تصاویر متحرک به‌‌مثابه ژانر اصلی، تهران. نشر چیکا.
اوپری، مایکل (1401). سینمای آوانگارد: فرم‌‌ها، زمینه‌‌ها، گرایش‌‌ها، (مترجم روناک رنجی)، تهران: نشر بان.
ریس، ای.ال (1400). تاریخ فیلم تجربی، (مترجم: روناک رنجی)، تهران: نشر چیکا.
ریمی، کاترین (1401). فیلم‌سازی تجربی: دستگاه را بشکن و از نو بساز (مترجمان: وحیداله موسوی، روناک رنجی)، تهران: نشر ساقی.
قائم‌‌مقامی، رخساره (1387). انیمیشن مستند، شیوه بیانی تازه، تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی.
کرول، نوئل (1393). درباره نقد (مترجم: صالح طباطبایی)، تهران: نشر چشمه.
موسوی، وحیداله (1399). فیلم تجربی شاعرانه، فرانقدی به سه نظریه سینمایی در روایت در فیلم کوتاه، تهران: انجمن سینمای جوانان ایران.
موسوی، وحیداله؛ پوررضاییان، مهدی؛ شهبا، محمد؛ و روحانی، سیدعلی (1388) «سبک و ژانر در سینمای هنری ایران»، نشریه نامه هنرهای نمایشی و موسیقی، دوره 10، شماره 19، اسفند 1398، 83-99.
هیوارد، سوزان (1381). مفاهیم کلیدی در مطالعات سینمایی، (مترجم: فتاح محمدی)، زنجان: نشر هزاره.