فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

واکاوی مؤلفه‌های اثربخش تئاتر تلویزیونی در رسانه‌های دوران پساتلویزیون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه صداوسیما
چکیده
تئاتر همواره بر مبنای ارتباط زنده و رو در رو با مخاطب اجرا می‌شده است تا اینکه با ورود به تلویزیون و ایجاد قالبی به نام تله‌تئاتر، مسیر تولیدات این رشته در پیوند با قواعد تلویزیونی تغییر کرد. رشد تکنولوژی و تعدد قالب‌های دراماتیک در اواخر قرن بیستم از اهمیت این‌گونه برنامه سازی تلویزیونی در دنیا کاست، اما ورود به دوره پساتلویزیون، افزایش هم‌گرایی رسانه‌ها، تغییرات پخش شبکه‌ها و از همه مهم‌تر، تعطیلی سالن‌های تئاتر در دوران همه‌گیری کرونا، باعث احیای تئاتر تلویزیونی با قواعد جدید و استقبال مخاطبان شد. پرسش پژوهش این است که تئاترهای تولیدشده در بستر تلویزیون‌های اینترنتی و رسانه‌های نوین، چگونه و با کدام مؤلفه‌های جدید تئاتر، به مخاطبان عرضه شده‌اند؟ این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی تله‌تئاترهای منتخب شبکه‌های صداوسیما، انگلستان، لهستان و آمریکا (2019-2023) می‌پردازد و درصدد دست‌یافتن به مؤلفه‌های اثربخش تله‌تئاتر در رسانه‌های شکل‌گرفته در دوره پساتلویزیون است. براساس یافته‌ها، سه رویکرد اصلی تله‌تئاتر در این دوران، وابسته به ویژگی‌های ذاتی و جدید رسانه‌ها و مخاطبان متفاوت آنها شکل‌گرفته است: 1- تله‌تئاتر‌های بازسازی شده در استودیو با ابزار‌های بصری و دیجیتالی، 2- تئاتر‌های تولیدشده برای سینما؛ و 3- ضبط تئاتر‌های صحنه‌ای به طور زنده و غیرزنده. در این پژوهش و در ادامه شناسایی این رویکرد‌ها، مهم‌ترین مؤلفه‌های اثربخش تله‌تئاتر دوران پساتلویزیون در دو حوزه محتوایی و فرمی تبیین شده اند. روایت بصری نمایش‌نامه، توجه به دوربین، وقفه و اشتراک مجازی، دانش فنی تلویزیونی، تصویربرداری از فاصله نزدیک، جلوه‌های بصری و بازیگری تئاتری/ تلویزیونی از جمله ویژگی‌های تله‌تئاتر در این دوران هستند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of the Effective Components of Teletheater in the Media of the Post-television Era

نویسندگان English

Ali Rajabzadeh Tahmasebi
reza sarbakhsh
IRBU
چکیده English

Theater has always been performed based on live, face-to-face communication with the audience until the arrival of television and the creation of a format called teletheater, the direction of production in this field changed in relation to television rules. The growth of technology and the multiplicity of dramatic formats in the late twentieth century reduced the importance of this type of television programming in the world. However, the entry into the post-television era, the increase in media convergence, changes in network broadcasting, and most importantly, the closure of movie theaters during the Corona pandemic, led to the revival of television theater with new rules and the reception of the audience. The research question is: how and with which new theater components have theaters produced in the context of Internet television and new media been presented to audiences? Using qualitative content analysis, this study examines selected teletheaters from the IRIB, UK, Poland, and the US (2019-2023) and seeks to identify the effective components of teletheater in the media formed in the post-television era. Based on the findings, three main approaches to teletheater in this era have been formed depending on the inherent and new characteristics of the media and their different audiences: 1- Teletheaters recreated in the studio with visual and digital tools, 2- Theaters produced for cinema; and 3- Live and non-live recording of stage theaters. In this study and continuing to identify these approaches, the most important effective components of teletheater in the post-television era have been explained in two areas: content and form. Visual narrative of the play, attention to the camera, virtual pause and sharing, television technical knowledge, close-up photography, visual effects, and theatrical/television acting are among the characteristics of teletheater in this era.

کلیدواژه‌ها English

Television Programming
Post-Television
Television Theater (Teletheater)
Stage Theater
اسلین، مارتین (1391). نمایش چیست، (مترجم: شیرین خالقی)، چاپ پنجم، تهران: انتشارات نیلوفر.
اسلین، مارتین (1394). دنیای درام؛ نشانه‌ها و معنا در رسانه‌های نمایشی، (مترجم: محمد شهبا)، چاپ ششم، تهران: انتشارات هرمس
ایمان، محمدتقی؛ و نوشادی، محمودرضا (1390). «تحلیل محتوای کیفی»، نشریه پژوهش، 15-44.
بدوی، فاطمه؛ بلخاری قهی، حسن؛ و میرخانی، عزت‌السادات (1390). «بررسی روابط همسران در فیلم‌های سینمایی ایران (1378-1388)»، پژوهشنامه زنان، شماره 2، 1-24.
خبری، محمدعلی (1386). سمینار تئاتر و مخاطب، تهران: انتشارات نمایش.
دان بار، جانت (1363). «نمایش تلویزیونی»، فصلنامه تئاتر، شماره 3، 29-33.
رجب‌زاده طهماسبی، علی (1394). ساختارشناسی نوشتار در گونه‌های تلویزیونی، تهران: انتشارات دانشگاه صداوسیما.
رهبرنیا، زهرا؛ و مصدری، فاطمه (1394). «تأثیر رسانه‌های نوین بر تعاملی شدن هنر جدید با رویکردی به نظریه هنر در عصر بازتولیدپذیری مکانیکی»، نشریه جهانی رسانه، دوره 7، 221-235.
شهبا، محمد؛ و گل‌محمدی، محمود (1389). «ساختارشناسی تله‌تئاتر در ایران»، نشریۀ علمی پژوهشی هنرهای نمایشی و موسیقی، شماره 40، 64-49.
فناییان، تاج‌بخش (1386). هنر نمایش در ایران تا سال 1357، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
فناییان، رامین (1390). «مروری بر نقش تلویزیون در توسعه تئاتر»، نشریه نمایش، سال سیزدهم، شماره 149، 61-64.
لطفی، غلامحسین (1387). تئاتر تلویزیونی در ایران، تهران: انتشارات سروش.
مرزوقی، پیوند (1401). «حواس‌تان هست؟ ۱۰ سال است تله‌تئاتر نداریم!»، خبرگزاری ایسنا، بازیابی از : isna.ir/xdLQPb.
میرفخرایی، تژا؛ و رجبی، مونا (1399). «تحلیل جامعه‌شناختی تئاتر و جایگاه آن در میان رسانه‌های جمعی ایران»، فرهنگ ارتباطات، دوره 3، 51-19.
مؤدبیان، داریوش (1383). پنج نمایش‌نامه برای تلویزیون، تهران: انتشارات قاب.
مؤدبیان، داریوش (1383). «مقدمه‌ای بر تئاتر تلویزیونی»، فصلنامۀ هنر، تابستان، شماره 62، 76-91.
نجم، سهیلا (1377). «تئاتر تلویزیون تئاتر»، نشریه هنر، شماره 37، 71-78.
وودراف، پال (1394). ضرورت تئاتر، (مترجم: بهزاد قادری)، تهران: انتشارات مینوی خرد.
ویمر، راجرد؛ و دومینیک، جوزف آر (1384). تحقیق در رسانه‌های جمعی، (مترجم: کاووس سید امامی)، تهران: انتشارات سروش.
هولتن، اورلی (1389). مقدمه بر تئاتر، (مترجم: محبوبه مهاجر)، چاپ پنجم، تهران: انتشارات سروش.