فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

تحلیل بازنمایی تصویری دنیای پیش از تولد در «پویانمایی روح» با تأکید بر ادراک ذهنی کودکان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد تصویرسازی، دانشکده هنر، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران
2 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران
3 مدرس مدعو گروه تصویرسازی، دانشکده هنر، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران
چکیده
پویا نمایی بلند داستانی «روح» (۲۰۲۰) ساخته پیت داکتر، با رویکردی نوآورانه، به کاوش در مفاهیم انتزاعی و متافیزیکی همچون ماهیت روح و دنیای پیش از تولد می‌پردازد. نظر به رده‌بندی سنی اتخاذشده برای این پویانمایی، کودکان، بخش مهمی از مخاطبان آن هستند. یافته‌های روان‌شناسان رشدشناختی، حاکی از آن است که تفکر انتزاعی در کودکان، حدوداً تا قبل از سن 12سالگی، به طور کامل توسعه نیافته است، بنابراین به‌تصویر کشیدن این مفاهیم انتزاعی پیچیده- به‌ویژه مفهوم دنیای پیش از تولد- به‌طوری که برای کودکان، قابل‌درک باشد، در آثار پویانمایی، کمتر موردبررسی قرار گرفته است. این امر یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سازندگان این اثر بوده‌ است. هدف این پژوهش، عبارت است از: واکاوی بازنمایی تصویری دنیای پیش از تولد در پویانمایی «روح» با تأکید بر ادراک ذهنی کودکان و ارائه راهکارهای بازنمایی تصویری مفاهیم انتزاعی مشابه برای کودکان. این پژوهش، از نوع توصیفی- تحلیلی است و گردآوری اطلاعات در آن، به روش کتابخانه‌ای، همراه با مشاهده اثر صورت گرفته است. تحلیل پویانمایی «روح» به‌کمک روش‌ کیفی و انتخاب پویانمایی، با روش گزینشی هدفمند انجام شده‌ است. نتایج نشان می‌دهند که سازندگان پویانمایی «روح» با استفاده از رنگ‌های متنوع و تصاویر جذاب، خط داستانی قوی و گیرا، ساده‌سازی مفاهیم پیچیده، داستان و شخصیت‌های ملموس و قابل هم‌ذات‌پنداری، به‌تصویرکشیدن مفاهیم انتزاعی به‌گونه غیرانتزاعی، جهان‌شمولی و ایجاد فضایی برای پرسش و گفت‌وگو، مفهوم پیچیدۀ دنیای پیش از تولد را به شکلی قابل‌درک برای کودکان به تصویر کشیده‌اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of the Visual Representation of the Pre-Existent World in the Animation "Soul" with Emphasis on Children's Mental Perception

نویسندگان English

Zahra Samari 1
Javad Amin Khandaqi 2
Shadi Jamshidpour 3
1 Master's Student in Illustration, Faculty of Arts, Ferdows Higher Education Institute, Mashhad, Iran
2 Assistant Professor, Department of Art Research, Faculty of Arts, Ferdows Higher Education Institute, Mashhad, Iran
3 Guest Lecturer of Illustration Department, Faculty of Arts, Ferdows Higher Education Institute, Mashhad, Iran
چکیده English

Pete Docter’s feature-length animated movie “Soul” (2020) takes an innovative approach to exploring abstract and metaphysical concepts such as the nature of the soul and the pre-birth world. Given the age rating adopted for this animation, children are an important part of its audience. Developmental psychologists have found that abstract thinking in children is not fully developed until around the age of 12, so depicting these complex abstract concepts—especially the concept of the pre-birth world—in a way that is understandable to children has been less explored in animated works. This has been one of the biggest challenges for the creators of this animation. The purpose of this research is to analyze the visual representation of the pre-birth world in the animation “Soul” with an emphasis on children’s mental perception and to provide solutions for visual representation of similar abstract concepts for children. This research is descriptive-analytical in nature and its data collection was done through the library method and observation of the animation. The analysis of the animation "Soul" was done with the help of qualitative method and the animation selection was done through purposive sampling. The results show that the creators of the animation "Soul" have depicted the complex concept of the “pre-birth world” in a way understandable for children, by using diverse colors and attractive images, a strong and captivating storyline, simplification of complex concepts, tangible and identifiable story and characters, depicting abstract concepts in a non-abstract way, universality and creating a space for questioning and dialogue.

کلیدواژه‌ها English

Visual Representation
Pre-birth World
“Soul” Animation
Children's Mental Perception
ارشد ریاحی، علی (1391). «حدوث نفس انسانی از دیدگاه فلاسفه اسلامی و سازگاری آن با آموزۀ عالم ذر»، پژوهش‌های فلسفی- کلامی، 13(4)، 43-62. doi: 10.22091/pfk.2012.99
ارشدی بهادر، مجتبی (1398). «بررسی جایگاه روح در انسان‌شناسی یهودیت»، معرفت، 28 (5)، 51-58،  https://marifat.nashriyat.ir/node/3520
امین خندقی، جواد (1397). پدیدارشناسی: تصویر اسلام در سینمای غرب، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، پژوهشکدۀ باقرالعلوم.
برقی، احمدبن محمدبن خالد (1371). المحاسن، قم:‌ دار الکتب الإسلامیة.
برک، لورا (1394). روان‌شناسی رشد (از لقاح تا کودکی)، جلد اول، (مترجم: یحیی سیدمحمدی)، تهران: ارسباران.
پاکروان، زهرا (1400). روش بازنمایی تصویری لحظه مرگ کاراکتر در منتخبی از انیمیشن‌های شرکت‌های دیزنی، دیزنی- پیکسار، دریم وورکس و استودیو جیبلی، تهران: پردیس هنرهای زیبا.
پاکزاد، جهانشاه؛ و بزرگ، حمیده (1394). الفبای روان‌شناسی محیط برای طراحان، تهران: آرمان‌شهر.
حاجی‌نصرالله، شکوه (1384). «چگونگی طرح مفاهیم انتزاعی در ادبیات کودک»، پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان، 11(41)، 62-75. https://sid.ir/paper/477575/fa
حسینی‌الموسوی، مریم؛ و اعوانی، غلامرضا (1392). «نگاهی به ماهیت نفس و چگونگی تعلق آن به بدن در فایدروس و حکمت الاشراق»، انسان‌پژوهی دینی، 10(29). 31-50. https://raj.smc.ac.ir/article_3119.html
حسینی، پگاه‌سادات (1399). چگونگی بازنمایی مرگ در دو انیمیشن کوکو و پارانورمن براساس ادراک ذهنی کودکان، کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه سوره، محمد معین‌الدینی.
حیدری‌نژاد، مینا (1400). بررسی قابلیت‌های انیمیشن در پذیرش و کاهش اندوه مرگ و سوگواری در کودکان، تهران: دانشگاه هنر، فاطمه حسینی شکیب.
خسروی فسایی، علیرضا؛ تاجیک اسماعیلی، سمیه؛ تربتی، سروناز؛ و نیرومند، لیلا (1398). «تحلیل مقایسه‌ای بازنمایی مهارت‌های ارتباطی در پویانمایی‌های ایرانی و غیرایرانی»، مطالعات بین‌رشته‌ای در رسانه و فرهنگ، 9 (2)، 37-54. https://doi.org/10.30465/ismc.2020.5074
داوودی، محمد؛ شعبانی، زهرا؛ و شفیعی، راهله (1395). «مبانی، اصول و روش‌های پاسخگویی به سؤالات کودکان درباره خداوند»، علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 4(6)، 107-132.   doi: 10.30497/edus.2016.58584.
شایگان، داریوش (1382). آیین هندو و عرفان اسلامی، (مترجم: جمشید ارجمند)، تهران: فرزان روز.
صدوق، محمدبن علی (1385). علل الشرائع، قم: کتابفروشی داوری.
صدیقی، سیده سمیه (1397). «آفرینش جهان در اسلام و هندوئیسم»، کلام حکمت، 1(1)، 79- 93. https://tw.journals.miu.ac.ir/article_2688.html.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1402). تفسیر المیزان، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
غفاری قدیر، جلال (1402). «روش‌های انتقال مفاهیم فرهنگی و اجتماعی به کودکان با استفاده از پویانمایی از دیدگاه کارشناسان (مطالعه موردی مجموعه پهلوانان)»، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 31 (58)، 185-214. https://iej.ihu.ac.ir/article_208142.html
فرید، امیر (1390). «جـایگاه خط منحنی در نقوش ایرانـی». هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، 3(46). 15-22. https://jfava.ut.ac.ir/article_23463.html
فطرتی باسمنج، سجاد؛ و شکرپور، شهریار (۱۴۰۲). «روان‌شناسی رنگ لباس زنان در نگاره‎های منتخب از شاهنامه طهماسبی براساس نظریه ماکس لوشر»، پیکره، 12(33)، 67-85، doi: 10.22055/pyk.2023.18472.
قاسمیان دستجردی، پروانه (1402). «تأثیر روان‌شناسانه رنگ بر مد و دکوراسیون داخلی (مطالعه موردی: رنگ سال شرکت پنتن)»، مطالعات در دنیای رنگ، 13(2)، 201- 213، https://jscw.icrc.ac.ir/article_81920.html
قرائتی، محسن (1383). تفسیر نور، تهران: موسسه فرهنگی درسهایی از قرآن.
کارول، نوئل (1387). درآمدی بر فلسفه هنر، (مترجم: صالح طباطبایی)، تهران: فرهنگستان هنر.
کرین، ویلیام کریستوفر (1398). نظریه‌های رشد، (مترجم: غلامرضا خوی‌نژاد و علیرضا رجایی)، تهران: رشد.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407). الکافی، تهران:‌ دارالکتب الإسلامیة.
گامبریچ، ارنست (1393). هنر و وهم: پژوهشی در روان‌شناسی بازنمایی تصویری، (مترجم: امیرحسین ندایی)، تهران: افراز.
لسانی، حسام (1399). مطالعه تطبیقی شیوه‌های خلق تصویر در انیمیشن و فیلم‌های زنده تیم برتون، تهران: دانشگاه سوره.
مافی‌تبار، آمنه؛ کاتب، فاطمه؛ و حسامی، منصور (1397).«خوانش تصویر از منظر تعامل ذهنیت و عینیت در ادراک دیداری (مورد مطالعاتی: دو تخته پارچه عصر قاجار)»،  کیمیای هنر، 7(27). 23-45، http://kimiahonar.ir/article-1-1308-fa.html.
مجلسی، محمدباقر (1403). بحار الانوار، بیروت: مؤسسة الوفاء.
مکارم شیرازی، ناصر؛ و همکاران (1374). تفسیر نمونه، تهران:‌ دارالکتب الإسلامیة.
مهردادفر، مریم (1393). کودک و تصویرگری، تهران: میردشتی.