فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

نظریه انتزاع و کاربست مفاهیم قرآن در عرصه رسانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران
چکیده
در دنیای امروز که رسانه‌ها نقش کلیدی در هدایت افکار عمومی دارند، ارائه مفاهیم ناب دینی به زبانی رسانه‌پذیر، بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. این مقاله به دنبال پاسخ به یک پرسش اساسی است: چگونه می‌توان گوهرهای معنوی قرآن را بدون کم‌کردن از عمق آنها، به شکلی جذاب و اثرگذار در قالب فیلم، سریال، پادکست و دیگر فرمت‌های رسانه‌ای عرضه کرد؟ برای یافتن پاسخ، این تحقیق از دو منظر به مسئله نگاه کرده است: از یک سو مطالعات دقیق دینی (مانند بررسی آیات قرآن با روش‌های اصولی و تفسیری) و از سوی دیگر تحقیقات میدانی (مانند نظرخواهی از مخاطبان و بررسی نیازهای روز). حاصل این پژوهش، طراحی مدلی پنج‌گامه است که مانند یک نقشه راه، مراحل تبدیل مفاهیم قرآنی به محتوای رسانه‌ای را نشان می‌دهد؛ از انتخاب آیات کلیدی تا خلق سناریوهای جذاب و تولید نهایی. نتیجه این تحقیق هم برای اندیشمندان دینی جالب توجه است و هم برای فعالان رسانه‌ای. پژوهش نشان می‌دهد که قرآن سرشار از مفاهیم راهبردی است که اگر هوشمندانه و با روش‌های نوین به محتوای رسانه‌ای تبدیل شوند، می‌توانند هم مخاطب عام را جذب کنند و هم پیام‌های عمیق دینی را منتقل نمایند. این مقاله نه فقط یک نظریه، که یک دستورکار عملی برای همه کسانی است که دغدغه تولید محتوای دینی اثرگذار را دارند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Theory of Abstraction and Application of Qur’anic Concepts in the Field of Media

نویسنده English

Mohsen Ghamarzadseh
Assistant Professor, Department of Islamic Studies, IRIB University, Tehran, Iran
چکیده English

In today's world, wherein the media plays a key role in guiding public opinion, presenting pure religious concepts in a media-friendly language is felt more than ever. This article seeks to answer a fundamental question: How can the spiritual gems of the Qur’an be presented in the form of films, series, podcasts, and other media formats attractively and effectively and without diminishing their depth? To find the answer, this research has looked at this issue from two perspectives: on the one hand, detailed religious studies (such as examining Qur’anic verses with fundamental and interpretive methods) and on the other hand, field research (such as asking the audience for their opinions and reviewing the needs of the day). The result of this research is the design of a five-part model that, like a roadmap, shows the stages of transforming Qur’anic concepts into media content, from selecting key verses to creating attractive scenarios and final production. The result of this research is interesting for both religious scholars and media activists. Research shows that the Qur’an is full of strategic concepts that, if intelligently and using innovative methods, be transformed into media content, can both attract a general audience and convey profound religious messages. This article is not just a theory, but a practical agenda for all those concerned with producing effective religious content.

کلیدواژه‌ها English

Qur’anic Concepts
Religious Media Production
Modern Interpretation Methods
Relationship Between The Quran and The Media
Religious Content Production Model

قرآن کریم.

اکبری، کمال (1393). تأملاتی در دین ورسانه، قم: مرکز پژوهش‌های صدا و سیما.

ام هوور، استوارت؛ و لین اسکافیلد کلارک (1382). «فصل مشترک رسانه، فرهنگ و دین، یک مقاله کتاب‌شناختی»، استوارت ام هوور و نات لاندبای، بازاندیشی رسانه، دین و فرهنگ، تهران، سروش.

ام هوور، استوارت و نات لاندبای (1382). «طرح موضوع»، در: استوارت ام هوور و نات لاندبای، بازاندیشی رسانه، دین و فرهنگ، تهران، سروش.

ایازی، سید محمدعلی (1386). ملاکات الاحکام، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

باکینگهام، دیوید (1389). آموزش رسانه ای، سرفراز، حسین، تهران، دانشگاه امام صادق (ع).

جمعی از محققان، (1392). فرهنگ نامه اصول فقه، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

حائری، عبدالکریم (1355). دررالفوائد، قم: چاپخانه مهر.

حسینی، حسن (1386). «دین و رسانه؛ رسانه دینی یا دین رسانه‌ای مطالعات نظری»، در: محمدرضا جوادی یگانه و حمید عبداللهیان، دین و رسانه، تهران، دفتر پژوهش‌های رادیو.

دلاور، علی (1380).« مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی»، رشد.

دواس، دی ای (1376). پیمایش در تحقیقات اجتماعی، (مترجم: هوشنگ نایبی)،  نشر نی، چاپ اول.

سعیدآبادی محمدرضا (1386). «جهان شمولی دین و جهانی شدن رسانه‌های الکترونیک همگرایی یا واگرایی»، کتاب دین و رسانه.

شرف‌الدین، سیدحسین (1387). «دین و رسانه»، مجله معرفت، شماره 131.

صدر، سید محمد باقر (1417). بحوث فی علم الاصول، (مصحح: سید محمود شاهرودی)، قم: مؤسسة دائرة المعارف الاسلامی.

طباطبائی، سید محمدحسین (1368). اصول فلسفه و روش رئالیسم، انتشارات صدرا، تهران ، انتشارات مهر.

طباطبائی، سید محمدحسین، شرح مصطلحات فلسفی بدایه الحکمه و نهایه الحکمه، (تالیف دکتر علی شیروانی)، انتشارات مؤسسه بوستان کتاب.

طیبی، سیدامیرحسین (1398). درآمدی بر روش تحقیق: رویه‌های استاندارد تحلیل داده های کیفی، دورۀ9، تابستان، شماره 2.

علم‌الهدی، سید عبدالرسول (1390). دین و رسانه، سال نهم، دوره جدید، شماره سوم.

عیاشى، محمد بن مسعود، تفسیر العیّاشی‌ (1380 ق). (محقق/ مصحح: سیدهاشم رسولى محلاتى)، تهران، المطبعة العلمیة چاپ اول.

گلپایگانی، محمدرضا (1410). افاضة العوائد، قم: دار القرآن الکریم.

مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه، 28جلد، دار الکتب الإسلامیة - ایران - تهران، چاپ: 10.

نادری، عزت الله؛ و سیف نراقی، مریم (1379). روش‌های تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن درعلوم انسانی، تهران: نشر بدر.