فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

تأثیر آموزش مفاهیم محیط زیست با رسانه کمیک استریپ دیجیتال بر بار شناختی و یادگیری دانش‌ آموزان دوره ابتدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی‌ارشد آموزش ابتدایی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
2 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران. (نویسنده مسئول)
3 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
چکیده
با توجه به اهمیت فزاینده حفظ محیط‌زیست و مواجهه با چالش‌های زیست‌محیطی، آموزش مفاهیم محیط‌زیست از طریق روش‌های نوین و جذاب امری ضروری است. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر آموزش مفاهیم محیط‌زیست مبتنی بر کمیک‌استریپ دیجیتال، بر بار شناختی و یادگیری دانش‌آموزان دوره ابتدایی شهر اراک است. این پژوهش با روش شبه‌تجربی، همراه با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شده است. جامعه آماری را همۀ دانش‌آموزان دختر پایه چهارم دوره ابتدایی در سال تحصیلی 1403-1404 شهر اراک تشکیل می‌دهند. روش نمونه‌گیری پژوهش، در دسترس بود که 32 نفر از دانش‌آموزان پایه چهارم به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (16 نفر) و کنترل (16 نفر) جایگزین شده‌اند. ابزار جمع‌آوری داده‌های این پژوهش، پرسشنامه سنجش بار شناختی پاس (1994) و آزمون محقق‌ساخته درس علوم تجربی است. گروه آزمایش به مدت 10 جلسه 45 دقیقه‌ای (هفته‌ای دو جلسه) از طریق کمیک‌استریپ دیجیتال مفاهیم محیط‌زیست درس علوم را آموزش دیده‌اند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آمار توصیفی (شاخص‌های مرکزی و پراکندگی) و آمار استنباطی (تحلیل کوواریانس) استفاده شده است. براساس یافته‌های پژوهش، پس از تعدیل نمرات پیش‌آزمون، تفاوت معناداری بین گروه آزمایش و کنترل در متغیر بار شناختی (P<0.016، F=12.24) و یادگیری (P<0.016، F=17.69) وجود دارد. طبق یافته‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که استفاده از کمیک‌استریپ دیجیتال برای آموزش مفاهیم محیط‌زیست درس علوم بر کاهش بار شناختی و افزایش یادگیری دانش‌آموزان ابتدایی تأثیرگذار است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effect of Teaching Environmental Concepts With Digital Comic Strip Media on Cognitive Load and Learning of Elementary School Students

نویسندگان English

Yasaman Seifi Mosleh Abadi 1
Bahman Yasbolaghi sharahi 2
Rahim Moradi 3
1 M. A. in Elementary Education, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran. (Corresponding Author)
3 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Arak University, Arak, Iran.
چکیده English

Given the increasing importance of environmental protection and the need to face environmental challenges, teaching environmental concepts through new and attractive methods is essential. The goal of this study is to investigate the effect of teaching environmental concepts based on digital comic strips on the cognitive load and learning of elementary school students in Arak. This study was conducted using a quasi-experimental method, with a pre-test and post-test design with a control group. The statistical population consisted of all fourth-grade female elementary school students in Arak in the academic year 2024-2025. The research sampling method was available, with 32 fourth-grade students randomly assigned to two experimental groups (16 people) and control groups (16 people). The data collection tools for this study were the PASS Cognitive Load Assessment Questionnaire (1994) and the researcher-made science lesson test. The experimental group was taught environmental concepts in science lessons through digital comic strips for 10 sessions of 45 minutes (two sessions per week). Descriptive statistics (central and dispersion indices) and inferential statistics (analysis of covariance) were used to analyze the data. According to the research findings, after adjusting for pre-test scores, there was a significant difference between the experimental and control groups in the variables of cognitive load (P<0.016, F=12.24) and learning (P<0.016, F=17.69). Based on the findings, it can be concluded that using digital comic strips to teach environmental concepts in science lessons is effective in reducing cognitive load and increasing learning in elementary school students.

کلیدواژه‌ها English

Teaching Environmental Concepts, Media, Digital Comic Strips, Cognitive Load, Learning
پای‌‌وندی، نفیسه (1401). تأثیر آموزش مفاهیم محیط‌زیست با استفاده از قصه‌گویی مبتنی بر جاندارپنداری بر دانش و نگرش زیست‌محیطی کودکان، پایان نامه ارشد، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک.
پورسجادی، فاطمه؛ و سوزنگر، سروش (1402). «اثربخشی آموزش فلسفه توسط رسانه کمیک‌استریپ بر کیفیت ذهن آگاهی دانش‌آموزان پایه پنجم»، فصلنامه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی،14(2)، 101-123.
رزبان، سمیه؛ باقری، محسن؛ و تلخابی، یحیی (1397). «تأثیر داستان‌گویی از طریق چندرسانه‌ای آموزشی بر پیشرفت تحصیلی و نگرش به درس علوم در دانش‌آموزان ابتدایی»، فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 8(3)،5-19.
زارعی زوارکی، اسماعیل؛ و مرادی، رحیم (1393). اختلالات طیف اوتیسم: مفاهیم، نظریه‌‌ها و راهبردهای آموزشی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
سالاری، مصطفی؛ امیرتیموری، محمد حسن؛ و زارعی زوارکی، اسماعیل (1395). «تأثیر الگوی طراحی آموزشی چهارمؤلفه‌ای بر میزان بار شناختی بیرونی و مهارت حل مسئله در درس فیزیک»، اندیشه‌های نوین تربیتی، 12(1)،117-142.
سبزه‌ای، محمدتقی؛ قلی‌پور، سیاووش؛ و آدینه‌وند، معصومه (1395). «بررسی رابطه بین آگاهی، نگرش و رفتار حامی محیط‌زیست دانشجویان دختر دانشگاه قم»، آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار، 4(4)، 5-16.
سوزنگر، سروش (1402). تأثیر آموزش بهداشت فردی توسط رسانه کمیک‌استریپ بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان. پایان‌نامه ارشد، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک.
صالحی، وحید؛ مرادی مخلص، حسین؛ قاسم‌تبار، سیدعبدالله؛ و قراباغی، حسن (1396). «بررسی اثر پیش‌آموزی بر بار شناختی درونی، یادگیری و بهره‌وری آموزشی دانشجویان پرستاری»، پژوهش در آموزش علوم پزشکی، 9 (3)، 38-46.
فولادی فاطمه (1400). «نقش دروس ابتدایی در حفظ محیط‌زیست و اهمیت آموزش‌های مناسب در این زمینه»، پژوهشنامه اورمزد،54(2) ،325-345.
مرادی، رحیم؛ و آزاد، نسا (1403). تأثیر راهبرد کمیک‌استریپ دیجتال بر رشد مهارت‌های سواد شکوفایی دانش‌آموزان پایه اول ابتدایی، پایان‌نامه ارشد، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده تعلیم و تربیت اسلامی، دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات.
مرزبان، آمنه؛ برزگران، مهران؛ حمایت‌خواه جهرمی، مجتبی؛ ایاسی، مریم؛ دلاوری، سمانه؛ سبزه‌ای، محمدتقی؛ و رحمانیان، وحید (1398). «ارزیابی سطح آگاهی و رفتارهای زیست‌محیطی شهروندان (مورد مطالعه: جمعیت شهری یزد)»، سلامت و محیط‌زیست، 12(1)، 17-30.
مظلومیان، سعید؛ و ایران‌پور، مهدی (1400). «کیفیت آموزش‌های زیست‌محیطی در مدارس»، دومین همایش ملی مدرسه آینده، برگرفته از:  https://civilica.com/doc/1404328/
معتمدی‌نیا، فروغ (1395). بررسی قابلیت‌های رسانه کمیک‌استریپ در انتقال آموزه‌های فرهنگی داستان‌های کهن فارسی به کودکان10-12 سال با تأکید بر داستان‌های هفت‌پیکر نظامی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهان.
منصوری، معصومه؛ آخشیک، سمیه‌سادات؛ و عرب‌زاده، مهدی (1399). «فرهنگ عامه در قاب تصویر: واکاوی تأثیر کتاب‌های کمیک (پی‌نما) ضرب‌المثل بر انگیزش تحصیلی و خودکارآمدی خواندن»، کتابداری و اطلاع‌رسانی، 23(4)، 29-47.
نیکوکار، اعظم (1401). «نقش آموزش در حفاظت از محیط‌زیست»، فصلنامه آموزش و پرورش متعالی،2 (4) ، 42-52.

فایل‌های تکمیلی/اضافی