نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته سیاستگذاری فرهنگی، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران(نویسنده مسئول).

3 استادیار رشته خط مشی گذاری عمومی، گروه مدیریت دولتی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

چکیده

رسانه ملی به عنوان رسانه‌ای پرمخاطب، تاثیراتی گسترده بر فرهنگ مصرف مخاطبین خود دارد. از این رو لازم است طی فرایندی تاثیرات محتمل تولیدات این رسانه، پیش از تولید مورد شناسایی قرار گرفته و اقدامات مقتضی در جهت کنترل و کاهش تاثیرات نامطلوب و تقویت تاثیرات مطلوب صورت گیرد که به این فرایند، اثرسنجی گفته می شود. به منظور اثرسنجی محتوای تولیدات، در گام نخست باید به طراحی چارچوب اثرسنجی اقدام نمود. لذا این پژوهش به دنبال ارائه چارچوب اثرسنجی برنامه‌های رسانه ملی بر فرهنگ مصرف است.
چارچوب اثرسنجی پژوهش حاضر، در قالب بازبینه‌ی(چک لیست) اثرسنجی ارائه شده است. برای این منظور در ابتدا الگوی تاثیرات محتوای رسانه معرفی و سپس با روش تحلیل مضمون، ابعاد فرهنگ مصرف با توجه به منابع دینی و لاتین ارائه گردید. سپس با استفاده از روش دلالت پژوهی، فهرست اولیه نقاط قابل بررسی که تاثیرات محتمل محتوای رسانه بر فرهنگ مصرف است، تولید گردید. این فهرست اولیه شامل 51 نقطه قابل بررسی بود که با توجه به مراحل پیشنهادی استافل بیم در طراحی بازبینه، در چهارده طبقه و سه کلان طبقه‌ دسته بندی و سپس تشریح گردید و کابرد و اعتبار آن مورد تایید قرار گرفت. در پایان این پژوهش نیز به فرایند پیشنهادی اجرای اثرسنجی با محوریت بازبینه اشاره گردید.
اثرسنجی برنامه‌های رسانه‌ملی با محوریت بازبینه‌ی تولیده شده‌ی این پژوهش، می‌تواند تنبه مدیران، برنامه‌سازان و ناظران تولید در رسانه‌ملی را نسبت به تاثیرات محتوا بر فرهنگ مصرف بیشتر نموده و به آنان در کاهش تاثیرات نامطلوب و تقویت تاثیرات مطلوب یاری رساند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Design a framework to assess the effect of the content of national media programs on consumption culture

نویسندگان [English]

  • Majid Mohammadzamani 1
  • Shahla Bagheri Meyab 2
  • Sayyed Mojtaba Emami 3

1 Ph.D. candidate in Cultural Policy, Department of Sociology, Faculty of Humanities, Kharazmi University, Tehran, Iran.

2 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Humanities, Kharazmi University, Tehran, Iran. (Corresponding Author)

3 Assistant Professor of Public Policy, Department of Public Administration, Faculty of Islamic Studies and Management, Tehran, Imam Sadiq (AS) University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The national media has a wide effect on the consumption culture of its audience. Therefore, during the process, the possible effects of the products of this media are identified before production to control and reduce the undesirable effects, which is called effect assessment. In order to assess the media content effect, in the first step, the effect assessment framework must be designed. Therefore, this study seeks to provide a framework for assessing the effect of national media programs on consumption culture.
The effect assessment framework of the present study is presented in the form of a checklist. For this purpose, first the model of the content media effects was introduced and then by theme method, the dimensions of consumption culture with respect to religious and Latin sources were presented. Then, using the implication method, the initial list of checkpoints which are the possible media effects on consumption culture, was produced. This initial list consisted of 51 checkpoints, which according to the proposed steps of Stufflebeam in checklist design, were classified into 14 floors and 3 macro-floors and then described and its use and validity were approved. Then, the proposed process of effect assessment with reference to the checklist was mentioned
Effect assessment of national media programs with the focus of the checklist produced in this study can increase the attention of managers, programmers and supervisors in the national media to the effects of content on consumption culture and help them reduce undesirable effects and reinforce the desired effects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • media effect
  • effect analysis
  • . consumption culture
  • . national media
  • implication study method
  • Checklist
     ایروانی، جواد (1388). الگوی مصرف در آموزه‌های اسلامی، چاپ سوم، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
هار، مهری (1390). مصرف و فرهنگ. چاپ اول، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
جوادی آملی، عبدالله (1394). مفاتیح الحیات، چاپ 195، قم: مرکز نشر اسرا.
دانایی‌فرد، حسن (1395). روش‏شناسی مطالعات دلالت پژوهی در علوم اجتماعی و انسانی: بنیان‏ها، تعاریف، اهمیت، رویکردها و مراحل اجرا، روش شناسی علوم انسانی، شماره 86: 71-39.
شعبانی، احمد و علی اکبر کریمی (1394). بررسی مقایسه‏ای مفهوم‏شان در الگوی مصرف فرد مسمان و نظریه مصرف متظاهرانه، مطالعات اقتصاد اسلامی، مطالعات اقتصاد اسلامی، شماره 14: 155-107.
صدریه، پیام (1393)، مبانی نظری اقتصاد اسلامی در کتاب «الحیاه»، چاپ اول، تهران: انتشارات علمی فرهنگی الحیاة.
عبدالملکی، جعفر و مهدی آقاپور (1389). «رسانه ملی و الگوی مصرف در ایران»، پژوهش‏های ارتباطی، شماره 62: 148-127.
 فاضلی، محمد (1393). ارزیابی تأثیرات اجتماعی سیاست‏ها، برنامه‏ها و طرح‏ها، انتشارات تیسا، شماره 38، تهران.
‏فرجی، مهدی و نفیسه حمیدی (1388). «بازنمایی مصرف‏گرایی در سریال‏های تلویزیونی) نحوه بازنمایی سرمایه‏های اقتصادی و فرهنگی در سریال‏های تلویزیونی. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شماره 15: 160-149.
‏کریمی، علی اکبر (1391). تحلیل پدیده مصرف‏گرایی و ارائه راه‏های مطلوب جهت تدوین الگوی اسلامی - ایرانی مصرف، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (علیه‏السلام).
مهدی‌زاده، سیدمحمد (1396). نظریه‌های رسانه، اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، چاپ ششم، تهران: همشهری.
 
Aaker, Jennifer Lynn; Smith, Andy; Adler, Carlye. (2010). The Dragonfly Effect: Quick, Effective, And Powerful Ways To Use Social Media To Drive Social Chang.1st Edition, San Francisco: Jossey-Bass.
Bourdieu, Pierre. (1984). Distinction: A Social Critique Of The Judgment Of Taste. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Campbell, Colin. (1989). The Romantic Ethic And The Spirit Of Modern Consumerism. Oxford, UK: Blackwell.
Colton, David; Covert, Robert W. (2007). Designing And Constructing Instruments For Social Research And Evaluation. 1st Ed. San Francisco, Calif.: Jossey-Bass. Available Online At Http://Www.Loc.Gov/Catdir/Enhancements/Fy0739/2007026748-B.Html.
Fetters, Michael D. Molina-Azorin, Jose F. (2019):“A Checklist Of Mixed Methods Elements In A Submission For Advancing The Methodology Of Mixed Methods Research”. In Journal Of Mixed Methods Research 13 (4), Pp. 414–423. DOI: 10.1177/1558689819875832.
Gabriel, Yiannis, And Tim Lang. (2006). The Unmanageable Consumer. London: Sage.
Horkheimer, Max, And Theodor Adorno. )1993(. Dialectic Of Enlightenment. New York: Continuum.
Kundu, Goutam Kumar; Bairi, Jayachandra (2016): “A Checklist For Readiness Evaluation Of Learning And Teaching Area Of AACSB Standards”. In Journal Of International Education In Business 9 (2), Pp. 143–164. DOI: 10.1108/JIEB-11-2015-0027.
Marcuse, Herbert. (1964). One Dimensional Man. Boston: Beacon.
Murphy, Wiedenhoft, Wendy A. (2016): Consumer Culture And Society. Los Angeles: SAGE.
Packard
, Vance. )1970(. The Waste Makers, New York: Pocket Books.
Potter, W. James.(2012). Media Effects, Thousand Oaks: SAGE Publications
 Scriven, M. (2000). “The Logic And Methodology Of Checklists”. Retrieved From: Https://Wmich.Edu/Sites/Default/Files/Attachments/U350/2014/Logic%26methodology_Dec07.Pdf.
Scriven, Michael (2007). “Key Evaluation Checklist (KEC)”. In Retrieved April 15, P. 2007.
Shoemaker, Pamela J.; Reese, Stephen D. (1996). Mediating The Message. Theories Of Influences On Mass Media Content. 2nd Edtion. White Plains, N.Y., London: Longman.
Stufflebeam, D. L. (2000).“Guidelines For Developing Evaluation Checklists:The Checklists Development Checklist (CDC)”. Retrieved From Https://Wmich.Edu/Sites/Default/Files/Attachments/U350/2014/Guidelines_Cdc.Pdf.
Stufflebeam, Daniel L; Coryn, Chris, L.S.(2014). Evaluation Theory, Models, And Application. Second Edition. San Francisco: Jossey-Bass & Pfeiffer Imprints Wiley.
Veblen, Thorstein. (1899/1994). The Theory Of The Leisure Class. New York: Penguin
Williams, Rosalind. (1982). Dream Worlds: Mass Consumption In Late Nineteenthcentury France. Berkeley: University Of California Press.
Winters, Bradford D.; Gurses, Ayse P.; Lehmann, Harold; Sexton, J. Bryan; Rampersad, Carlyle Jai; Pronovost, Peter J. (2009): “Clinical Review: Checklists - Translating Evidence Into Practice”. In Critical Care 13 (6), P. 210. DOI: 10.1186/Cc7792.