فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

ظرفیت‌ها و چالش‌های الگوی سینمای ملی‌ـ‌ژانری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
وحیداله موسوی 1
روناک رنجی 2
1 استادیار گروه گرافیک و انیمیشن، دانشکده هنرهای دیجیتال، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
2 کارشناسی ارشد سینما، گروه سینما، دانشکدة هنر، دانشگاه سوره، تهران، ایران.
10.22085/javm.2021.290086.1766
چکیده
سینمای ملی، متمایز از سینمای «جریان اصلی» یا مترادف با «سینمای هنری» نیست. فیلم‌‌های توده‌‌پسند نیز بیانگر منش‌‌های ملی‌‌ و حاکی از رابطۀ درهم‌‌تنیدۀ نظام ژانری‌ و سینمای ملی‌‌اند. درعین‌‌حال، ژانرها و سینمای ملی با چالش‌‌های متعددی از حیث تعاریف، مرزبندی‌‌ها و کارکردهای گوناگون مواجه‌اند. ژانرها به‌‌ مثابة پاره‌‌گفتارهای سینمای ملی، روندمحور و همواره در معرض تحول و بازنگری‌‌اند. هدف این مقاله، بررسی تبادلات، هم‌پوشانی‌‌ها، ظرفیت‌‌ها و چالش‌‌های نظریه‌‌های ژانر و سینمای ملی، مواجهه با پویش‌‌های درونی و بیرونی امر ملی و نقش تأثیرگذار دولت‌‌هاست. در این مقاله برای بررسی ظرفیت‌‌ها و چالش‌‌های سینمای ملی ­ـ­­­ ژانری از روش تحلیل منطقی و استدلال قیاسی بهره گرفته شده و از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای، داده ­های مورد نیاز گردآوری شده­اند. یافته­ها نشان می­دهند که الگوی سینمای ملی­ ـ­ژانری می­تواند از ظرفیت ­ها و امکانات ژانر و امر ملی بهره بگیرد. این الگوی کارآمد می­تواند بازتاب تفاوت‌‌های فرهنگی و اجتماعی و واقعیت‌‌های چندگانۀ اجتماع در برهه‌‌های گوناگون باشد. لایه ­های معنایی و نحوی پاره‌‌گفتارهای امر ملی حاوی سنت‌‌ها، ارزش‌‌های اجتماعی و فرهنگی و واقعیت‌‌های چندگانة ملی­ اند. الگوی سینمای ملی ­ـ ­ژانری می­تواند با اتخاذ راه کاری انعطاف ­پذیر برای تعریف و بازتعریف مرزهای درونی و بیرونی­­ اش، استمرار یابد.
کلیدواژه‌ها
سینمای ملی‌ژانری
امر فراملّی
طرحواره‌ها
واقعی‌نمایی

عنوان مقاله English

Potentialities and Challenges of the National-Generic Cinema Paradigm

نویسندگان English

Vahid A. Moosavi 1
Ronak Ranji 2
1 Assistant Professor, Department of Graphic Design and Animation, Digital Arts Faculty, IRIB University, Tehran, Iran (Corresponding Author).
2 M.A. in Cinema, Department of Cinema, Faculty of Arts, Soore University, Tehran, Iran.
چکیده English

National cinema is not distict from mainstream movies or simply synonymous with Art Cinema. Popular films express national characters and represent the intertwined relationships between the genre system and national cinema. However, both genres and national cinemas encounter many challenges regarding their multiple definitions, boundaries, and functions. Genres that are the essential constituents of national cinemas are best understood as processes marked by difference, variation, redefinition, and ongoing change. This article aims to discuss the exchanges, overlaps, potentialities, and challenges of genre and national cinema theories, their confrontation with internal and external dynamics, and the influential role of governments. This paper which investigates the potentialities and challenges of national-generic cinema has logical analysis and deductive reasoning as methods, and the data has been collected through documentary and library analysis. The findings show that the paradigm of national-genric cinema can make the best of the capacities and the resources of genre and the national. This efficent paradigm can reflect cultural and social differences and multiple realities of society at different times. The semantic and syntactic layers of the national utterances contain traditions, social and cultural values, and national realities. The paradigm of national-genric cinema can survive if it takes a flexible approach to defining and redefining its internal and external borders.

کلیدواژه‌ها English

National-Genric Cinema
trans-national
semantic/syntactic approach
schemata
verisimilitude
ارگان، تام (1396). سینمای استرالیا چون یک سینمای ملی. در سینما و ناسیونالیسم (مترجم: فرزام امین صالحی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
استایگر، ژنت (1396). «یک نگاه نئومارکسیستی: تجارت جهانی فیلم و جریان‌های فرهنگی جهانی». در سینما و ناسیونالیسم (مترجم: فرزام امین صالحی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
اسفندیاری، شهاب (1393). سینمای ملی و جهانی شدن (مترجم: مسعود اوحدی). تهران: سروش.
اینکلس، الکس (1396). منش ملی، منظری روانی-اجتماعی (مترجم: علی پاپلی‌‌یزدی). تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر، ارتباطات.
بردول، دیوید (1385). روایت در فیلم داستانی (مترجم: سید علاء‌الدین طباطبایی). جلد اول. تهران: انتشارات بنیاد سینمایی فارابی.
رنتشلر، اریک (1396). «وصیت‌‌نامه دکتر گوبلز». در سینما و ناسیونالیسم (مترجم: فرزام امین صالحی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ضابطی جهرمی، احمد (1384). «سینمای ملی: مفاهیم، ویژگی‌ها و معیارهای شناخت آن». فصلنامۀ هنر. شمارۀ 59، 1383. 156-164.
قهرمانی، محمدباقر؛ و حاجی آقا محسنی، سیاوش (1388). «هویت و خاص‌بودگی سینمای ملی». نشریۀ هنرهای زیبا- هنرهای نمایشی و موسیقی. پاییز، دورۀ 1، شمارۀ 38، صص 5-14.
کرافتس، استفن (1390). «مفاهیم سینمای ملی». در نظریۀ فیلم (مترجم: مهدی افشار). ارغنون، شمارۀ 23، تهران: سازمان چاپ و انتشارات. صص. 303-324.
کرافتس، استفن (1396). «تبیین دوباره سینماهای ملی». در سینما و ناسیونالیسم (مترجم: فرزام امین صالحی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
موان، رافائل (1393). ژانرهای سینمایی (مترجم: علی عامری‌مهابادی). تهران: انتشارات مینوی خرد.
موسوی، وحیداله؛ شهبا، محمد (1401). کتاب ژانر سینما: زیبایی­شناسی و کارکردهای ژانر. تهران: دانشگاه سوره.
ویلیامز، آلن (1396). «مقدمه». در سینما و ناسیونالیسم (مترجم: فرزام امین صالحی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
هوبسون، دوروتی (1393). سُپ اُپرا. (مترجمان: علی رجب‌‌زاده طهماسبی، مهدی رحیمیان، نرگس معارفی). تهران: انتشارات دانشگاه صداوسیما.
هیگسون، اندرو (1396). «مفهوم سینمای ملی». در سینما و ناسیونالیسم (مترجم: فرزام امین صالحی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
یوسفیان کناری، محمد جعفر؛ مختاباد امرئی، سید مصطفی؛ و ضیمران، محمد (1388). «سینمای ملی در سودای جهانی‌شدن». نشریۀ هنرهای زیبا- هنرهای نمایشی و موسیقی. پاییز، دورۀ 1، شمارۀ 38، صص 12-24.
 
-Altman, Rick (1999). Film/Genre. London: BFI.
-Anderson, B. (1983). Imagined Communities: Reflections on the origin and spread of
Nationalism. London: Verso Editions and New Left Books.
- Higson, Andrew (2000). The limiting imagination of national cinema. In Cinema and Nation (Ed. Mette Hjort and Scott MacKenzie). Routledge
-Cawelti, J. (1976). Adventure, Mystery and Romance: Formula Stories as Art and Popular Culture. Chicago: Chicago University Press.
-Crisp, Colin (1993). The Classic French Cinema: 1930-1960. Bloomington: Indiana University Press.
-Culler, Jonathan (1975). Structuralist poetics: structuralism, linguistics, and the study of literature. Thaca, N.Y.: Cornell University Press.
-Gledhill, Christine (2007). “Genre and Nation”. In: Discovering and Uncovering Genre in Irish Cinema. (Ed.McIlroy, Brian). New York. Routledge.
-Grant, Barry Keith (2007). Film Genre: from Iconography to Ideology. London: Wallflower Press.
-Jameson, F. (1981). The Political Unconscious: Narrative as a Socially Symbolic Act. Ithaca NY: Cornell.
-Moine, Raphaelle (2008). Cinema Genre (Trans. Alistair Fox and Hilary Radner). Malden: Blackwell.
- Neale, Steve (2000). Genre and Hollywood. Routledge, London and New York.
- Neale, Steve (2012). “Questions of Genre”. In Film Genre Reader IV (Ed. Barry Keith Grant). (4th ed.). Austin: University of Texas.
-Schatz, Thomas (1981). Hollywood Genres: Formulas, Filmmaking, and the Studio System. Austin: University of Texas Press.
- Smith, Anthony (1986). The Ethnic Origins of Nations. Oxford: Basil Blackwell.
- Smith, Anthony (2000). Images of the nation: cinema, art and national identity. In Cinema and Nation (Ed. Mette Hjort and Scott MacKenzie). Routledge
- Warshow, Robert (1962). The Immediate Experience. Garden City, N.Y.: Doubleday and Co., Inc.
-Williams, Alan (1984). “Is a Radical Genre Criticism Possible?” Quarterly Review of Film Studies, 9: 2. Pp. 121–125.