فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

فصلنامه علمی رسانه‌های دیداری و شنیداری

تحلیل گفتمان ویژه‌برنامه‌های شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در شبکۀ تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
امین فرخی حقیقت 1
امین طیب طاهر 2
محمدعلی هرمزی زاده 3
1 کارشناسی ‌ارشد مدیریت رسانه، گروه مدیریت رسانه، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صداوسیما، (نویسنده مسئول).
2 دکتری ارتباطات، گروه ارتباطات، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 مربی گروه ارتباطات، دانشکده ارتباطات و رسانه ، دانشگاه صداو سیما، تهران، ایران.
10.22085/javm.2021.287281.1745
چکیده
این پژوهش در پی بررسی و کشف گفتمان (یا گفتمان‌های) شکل‏گرفته پیرامون کودتای 28 مرداد در تلویزیون بی‏بی‏سی فارسی در «گزارش‏های ویژۀ شصتمین سالگرد کودتای 28 مرداد» است. در این راستا، از نظریه‏های گفتمان و دیپلماسی رسانه‏ای استفاده ‏شده است. روش پژوهش، تحلیل گفتمان با استفاده از رویکرد گفتمان‏کاوی ون‏دایک است. متن موردمطالعۀ این پژوهش، شامل 7 گزارش است که پس از بررسی، به روش نمونه‏گیری هدفمند انتخاب ‏شده و مورد گفتمان‏کاوی قرار گرفته است. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد متون تمام گزارش‏ها از لحاظ سبک واژگانی، افراد و نهادهای مطرح‏شده در متن، قطب‏بندی، استنادها، پیش‏فرض‏ها، دلالت‏های ضمنی، مؤلفه‏های اجماع و توافق و گزاره‏های اساسی، شباهت‏های بسیاری با هم دارند. براساس یافته‏های تحقیق، اصلی‏ترین چهارچوب در دستور کار قرارگرفته در این گزارش‏ها و مستند درخصوص کودتای 28 مرداد، «چهارچوب دیپلماسی رسانه‏ای غرب» بوده که گفتمان‏های مشترکی مانند: تقویت و برجسته‏کردن گفتمان «ملی- لیبرال»، گفتمان «ابرقدرتی آمریکا»، گفتمان «اعتدال»، تضعیف گفتمان «اسلام‏ سیاسی»، تخریب گفتمان «مارکسیسم» و رد گفتمان «مقاومت»- با توجه به مبانی فلسفی و معرفت‏شناختی چهارچوب مورد اشاره- در هر گزارش برجسته شده‏ است.
کلیدواژه‌ها
کودتای 28 مرداد ۱۳۳۲
دیپلماسی رسانه‏ای
شبکه تلویزیون بی‏بی‏سی فارسی
گفتمان
تحلیل گفتمان انتقادی

عنوان مقاله English

Discourse Analysis of the Special Programs of the 60th Anniversary of The 1953 Iranian coup d'état on BBC Persian TV

نویسندگان English

Amin Farokhi Haghighat 1
Amin Tayeb Taher 2
Mohamadail Hormozizadeh 3
1 M.A. in Media management, Department of Media management, Communication and Media Faculty, IRIB University, Tehran, Iran (Corresponding Author).
2 Ph.D.in Communication, Department of Communication, Faculty of Social Sciences, Tehran university, Tehran, Iran.
3 Instructor, Department of Communication, Faculty of Communication and Media, IRIB University, Tehran, Iran.
چکیده English

The present study aims at investigating the discourse(s) shaped around 1953 Iranian coup d'état on the BBC Persian TV in the reports entitled “The 60th anniversary of the 1953 Iranian coup d'état”. Accordingly, discourse and media diplomacy theories have been used. The research method is discourse analysis using Van Dijk’s discourse analysis approach. The text under study includes seven reports collected in a purposive manner and discourse analyzed, after analysis. The research findings show that the texts of all the reports are similar to each other in terms of lexical style, persons and identities presented in the texts, polarization, citations, presuppositions, implications, the parameters of consensuses and agreement and the fundamental prepositions. Based on the findings of the study, the principal framework adopted within these documentary reports about The 1953 Iranian coup d'état is “the Western media diplomacy framework” in which common discourses such as strengthening the "national-liberal" discourse, the "American superpower" discourse, the "moderation" discourse, weakening of the "political Islam" discourse, destruction of the "Marxism" discourse, and the rejection of the "resistance" discourse, have been highlighted in each report with regard to the philosophical and epistemological basis of the aforementioned framework.

کلیدواژه‌ها English

The 1953 Iranian coup d'état
Media Diplomacy
BBC Persian TV
Discourse
Critical Discourse Analysis
 
آبراهامیان، یرواند (1384). ایران بین دو انقلاب. (مترجم: احمد گل‏محمدی و محمدابراهیم فتاحی). چاپ یازدهم. تهران: نی.
آب‍راه‍ام‍ی‍ان‏، یرواند (۱۳۹۲). کودتای ۲۸ مرداد، سازمان سیا و ریشه‏های روابط ایران و آمریکا در عصر مدرن. (مترجم: محمدابراهیم فتاحی). تهران: نشر نی‏.
آقاگل‏زاده، فردوس (1385). تحلیل گفتمان انتقادی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی با همکاری دانشگاه تربیت مدرس.
اخوان کاظمی، مسعود؛ و دهقانی، رضا (1394). تحلیل علل هژمونیک‏شدن گفتمان اسلام‌گرا در مقایسه با دو گفتمان چپ و لیبرال در انقلاب اسلامی ایران. فصلنامۀ پژوهش‏های معاصر انقلاب اسلامی. شمارۀ 1.
بدیعی نعیم؛ و قندی حسین (1387). روزنامه‏نگاری نوین. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.‏
بشیریه، حسین (1385). دیباچه‏ای بر جامعه‏شناسی سیاسی ایران. تهران: نگاه معاصر.
بهرامی کمیل؛ نظام (1397). نظریۀ رسانه‏ها (جامعه‏شناسی ارتباطات). چاپ سوم. نشر مرکز.
پالتریج، برایان (1399). درآمدی بر تحلیل گفتمان. (مترجم: طاهره همتی). تهران: نویسۀ پارسی.
 تاجیک، محمدرضا (1383). روایت غیریت و هویت در میان ایرانیان. تهران: فرهنگ گفتمان.
جعفریان، رسول (1387). جریان‏ها و سازمان‏های مذهبی- سیاسی ایران. چاپ نهم. تهران: خانۀ کتاب.
حسینی، سیدمجید (1394). انقلاب اسلامی چرا؟ تهران: کانون اندیشۀ جوان.
خ‍ان‍ی‍ک‍ی‏، ه‍ادی (1392). در جهان گفت‏وگو (بررسی تحولات گفتمانی در پایان قرن بیستم). تهران: هرمس.
خرازی آذر، رها (1387). دیپلماسی رسانه‏ای. مجموعه‌مقالات دیپلماسی رسانه‏ای. تهران: انتشارات مرکز تحقیقات استراتژیک.
خرازی محمدوندی آذر، زهرا (1388). تأثیر دیپلماسی فرهنگی بر منافع ملی کشورها. فصلنامۀ مدیریت فرهنگی. شمارۀ 6.
خسروی‏نیک، مجید (1397). گفتمان، هویت و مشروعیت. (مترجم: نیلوفر آقاابراهیمی). تهران: لوگوس.
دارابی، علی (1390). درآمدی بر جامعه‏شناسی ارتباطات، فرهنگ و رسانه. تهران: جهاد دانشگاهی.
زارعشاهی، احمدعلی (1380). علل تشکیل و انحلال جبهۀ ملی ایران (1328-1332). تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
سبیلان اردستانی، حسن (1383). عملیات روانی و دیپلماسی رسانه‏ای. فصلنامۀ عملیات روانی. شمارۀ 7.
سبیلان اردستانی، حسن (1387). تبلیغات سیاسی (با تأکید بر فنون تبلیغات). تهران: مؤسسۀ کتاب مهربان نشر‏‏.
سورین، ورنر جوزف؛ و تانکارد، جیمز (1388). نظریه‏های ارتباطات. (مترجم: علیرضا دهقان). چاپ چهارم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
فرامرزیانی، سعید؛ رضاقلی‏زاده، بهنام؛ و فرامرزیانی، پروانه (1396). مطالعات انتقادی رسانه‏ها (گفتمان‏شناسی رسانه‏های خبری). تهران: سیمای شرق.
فرقانی، محمدمهدی (1382). راه دراز گذار- تحول گفتمان توسعة سیاسی در ایران. تهران: فرهنگ و اندیشه.
فن‏دیک، تئون‏ای (1395). تحلیل گفتمان انتقادی. مجموعه‌مقالات تحلیل گفتمان سیاسی. (مترجم: امیر رضایی‏پناه). سمیه شوکتی مقرب. تهران: تیسا.
قندی، حسین (1387). روزنامه‏نگاری تخصصی. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‏ها.
قهرمانی، مریم (1393). ترجمه و تحلیل انتقادی گفتمان: رویکرد نشانه‏شناسی. تهران: علم.
قیصری، نوراله (1385). گفتمان سیاسی حضرت امام خمینی(ره) و گفتمان‏های رقیب. پژوهشنامۀ متین. شمارۀ 30. تهران: پژوهشکدۀ امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی.
کوبلی، پل (1387). نظریه‏های ارتباطات: مفاهیم انتقادی در مطالعات رسانه‏ای و فرهنگ. (مترجم: شاهو صبار،‏ هادی خوشنویس، احسان شاقاسمی، گودرز میرانی). تهران: پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
گاوریلی نوری، دالیا (1397). رویکرد فرهنگی به تگفا: از نظریه تا عمل؛ راهنمای گفتمان‏شناسی انتقادی. گروه مترجمان. تهران: لوگوس.
گیلبوا، ایتان (1388). ارتباطات جهانی و سیاست خارجی. (مترجم: حسام‏الدین آشنا و محمدصادق اسماعیلی). تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
محمدی، حمید (۱۳۸۹). تبلیغات سیاسی و دیپلماسی رسانه‏ای. فصلنامۀ افق. ش ۶۷. ۸۵- ۱۱۰.
مظفری، آیت (1385). جریان‏شناسی سیاسی ایران معاصر. قم: زمزم هدایت.
مک‏دانل، دایان (1380). مقدمه‏ای بر نظریه‏های گفتمانی. (مترجم: حسینعلی نوذری). تهران: نشر فرهنگ گفتمان.
مک‏کوایل، دنیس (1385). درآمدی بر نظریه‏های ارتباطی. (مترجم: پرویز اجلالی). تهران: انتشارات مرکز تحقیقات رسانه.
نریمان، سعید (1390). تحلیل گفتمانی اندیشۀ سیاسی جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیه در ارتباط با دیدگاه سیاسی امام خمینی(ره). پایان‏نامۀ کارشناسی ارشد. تهران: پژوهشکدۀ امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی.
نظری، علی‏اشرف؛ و سازمند، بهاره (1387). گفتمان هویت و انقلاب اسلامی ایران. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
ون‏دایک، تئون ای (1382). مطالعاتی در تحلیل گفتمان؛ از دستور متن تا گفتمان‏کاوی انتقادی. (مترجم: گروه ‏مترجمان). تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‏ها.
ون‏دیک، توین‏آدریانوس (1394). تحلیل متن و گفتمان: درآمدی بین‏رشته‏ای. (مترجم: پیمان کی‏فرخی). آبادان: پرسش.
EBO, B. (1996) Media diplomacy and foreign policy, in A. Malek (Ed), News Media and Foreign Relations, Ablex Publishing Corporation, New Jersey.