نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران.

2 استاد گروه ادبیات نمایشی، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. استاد مدعو گروه معماری، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران.(نویسنده مسئول)

3 استادیار ، گروه معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران. استادیار مدعو، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران.

چکیده

هدف این پژوهش، تحلیل نشانه‌شناختی مکان و فضای معماری فیلم‌های آشوب (1985) ساخته اکیرا کورساوا و داستان توکیو (1953) ساخته یاسیجیرو اوزو است. روش‌‌ پژوهش، کیفی و از نوع تحلیل محتوای ساختارگراست و راهبرد اصلی آن، شیوۀ تفسیری با تحلیل نشانه‌شناختی بصری است. روش گردآوری داده‎ها، کتابخانه‎ای و آرشیوی و با استفاده از ابزار تحلیل کتاب، فیلم و عکس است. نوع یافته‌ها نیز توصیفی- تحلیلی است. نتایج این پژوهش در هر حوزۀ معماری (در درک مفاهیم مرتبط با معماری سنتی) همچنین در حوزۀ سینما (به‌لحاظ کمک به فیلم‎سازان برای نمایش انواع فضاها با توجه به اهداف القای انواع معانی) کاربرد دارد. نشانه‌شناسی، روش و ابزاری است که در سه سطح برای درک فیلم مطرح می‌شود: 1-معنایی که از عناصر فضا، نظم و ساختار حاکم بین آنها قابل‌دریافت است؛ 2- معنایی که از ارزش‌های زمینه‌ای بستر طراحی صحنه نشأت می‌گیرد؛ 3- معنایی که از ایدئولوژی حاکم بر تفکر سازندۀ فیلم در قالب معماری برمی‌خیزد. معنای اول، از عناصر کالبدی محیط، قابل‌استخراج است و جنبۀ عینی پررنگ‌تری دارد. معانی مراحل بعد را می‌توان معانی ضمنی خواند که در حقیقتِ رموز و اسرار معماری، قابل‌بررسی هستند. در فیلم‌های «آشوب» و «داستان توکیو»، برای پیوند بین عناصر و فضای کالبدی، فرهنگی، اجتماعی، تاریخی، طبیعی و مذهبی، از آرایه‌های فضایی کالبدی استفاده می‌شود. به این ترتیب، فهم فرایند معنابخشی در فیلم و تحلیل آن، با کمک علم نشانه‌شناسی امکان پذیر است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Semiotic Reading of “Ran” and “Tokyo Story” With an Emphasis on Architectural Dimensions

نویسندگان [English]

  • Mehdi Mehrabi 1
  • Sayyed Mostafa Mokhtabad Emerie 2
  • Sayyed Hadi Ghoddusifar 3

1 Ph.D. Student, Department of Architecture, Kish International Branch, Islamic Azad University, Kish Island, Iran.

2 Professor, Department of Dramatic Literature, Faculty of Art, Tarbiat Modarres University. Tehran, Iran. Invited Professor, Department of Architecture, Kish international Branch, Islamic Azad University, Kish Island, Iran. (Corresponding Author)

3 Assistant Professor, Department of Architecture, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. Invited Assistant Professor, Department of Architecture, Kish International Branch, Islamic Azad University, Kish Island, Iran.

چکیده [English]

The aim of the present study is semiotic analysis of place and architectural space in the movies “Ran” (1985) by Akira Kurosawa and “Tokyo Story” (1953) by Yasujirō Ozu. The methodology was qualitative: structured content analysis and its main approach is interpretive-visual semiotic analysis. The data collection method was based on library archival data and using book analysis instrument. Also, the type of findings is descriptive-analytical. The implication of the result of this research is in both architecture (in comprehending the concepts related to traditional architecture) and cinema (helping filmmakers to portray different types of spaces to induce different meanings). Semiotics is an instrument that is presented for film comprehension in three levels: 1- the meaning which is understood from the elements of space, discipline and the dominant structure between them, 2- the meaning that is originated from the peripheral values of the ground stage design, and 3- the meaning raised from the ideology dominant in the filmmaker’s thought in the form of architecture. The first meaning can be extracted from body elements and has a bolder objective dimension. The meanings of the next stages can be called implicatures which can be analyzed in the secrets of the architecture. In the movies “Ran” and “Tokyo Story”, to connect the elements and body/physical, cultural, social, historical, natural and religious space, physical spatial devices are applied. Hence, understanding the process of meaning-creation in movie and analyzing it is possible via the field of semiotics.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Semiotics
  • Structured Content Analysis
  • Cinema and Architecture
  • Japanese Architecture
امیرخانی، آ؛ رنجبر، ا؛ و پورجعفر، م (1387). «بررسی چگونگی به‌کارگیری مفاهیم و آداب سنتی- آیینی در خلق فضاها و آثار معماران معاصر ژاپن»، باغ نظر، 5(9)، 3-22. http://www.bagh-sj.com/article_50.html
اجلالی، پرویز؛ و گوهری‌پور، حامد (1394). «تصویرهای شهر در فیلم‌های سینمایی»، فصلنامۀ علوم اجتماعی، (22)68، 229-287.
پناهی، سیامک (1396). جایگاه نشانه در ارتقای حس مکان در معماری، انتشارات عصر کنکاش، چاپ اول، تهران.
چندلر، دانیال (1394). مبانی نشانه‌شناسی، (مترجم: مهدی پارسا)، تهران: نشر سورۀ مهر.
حمیدی، مرجان؛ و خضریان، علی‌رضا (1394). «نقش زیبایی‌شناسی فرمی در معماری معاصر ایران دورۀ پهلوی دوم، نمونۀ موردی تئاتر شهر»، همایش معماری و شهرسازی بومی ایران، یزد . https://civilica.com/doc/544946
سجودی، فرزان (1390). نشانه‌شناسی کاربردی، تهران: نشر علم.
صمصامی‌فر، علی؛ و فرحی‌نیا، امیرحسین (1396). «بررسی معماری و ایده‌پردازی در سالن‌های تئاتر و سینما با توجه به هویت و فرهنگ»، نخستین کنفرانس بین‌المللی به‌سوی شهرسازی و معماری دانش‌بنیان، تهران. https://www.sid.ir/paper/881643/fa
ضیمران، محمد (1392). درآمدى بر نشانۀ هنر، نشر قصه، تهران.
فروغمند اعرابی، هومن (1394). «دانش طراحی شهری در ایران و چالش‌های پیش‌رو»، هویت شهر، 7(15) Retrieved from https://hoviatshahr.srbiau.ac.ir/article2343.html
قائمی‌نیا، علیرضا (1393). بیولوژی نشانه‌شناسی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
محمدی، عرفان؛ و ریاحی، پیام (1397). نشانه‌شناسی در معماری، نشر جهاد دانشگاهی دانشگاه شهید بهشتی، چاپ سوم، تهران.
مختاباد امرئی، سیدمصطفی؛ و پناهی، سیامک (1396). «بررسی و تحلیل نقش معماری داخلی در تجلی معنا در فیلم‌های علمی- تخیلی»، نشریۀ هنرهای زیبا، (30)30، 107-118 https://ensani.ir/fa/articleD8.
موسوی، وحیداله؛ حسینی سنگ‌تراشانی، سیدبهنام (1393). «شناخت سینمای مدرن با نگاهی تحلیلی به سه‌گانۀ میکل آنجلو آنتونیونی»، نامۀ هنرهای نمایشی و موسیقی، (5)9، 45-64. https://www.sid.ir/paper/261193/fa.
نجومیان، امیرعلی (1396). نظریه‌های روایت، جزوۀ کلاسی، شهر کتاب.
 
Achugar, M., & Duffy, P. B. (2021). The affective construction of others’ experience: A cross-cultural comparison of youth's responses to a film about the Uruguayan dictatorship. Linguistics and Education, 66, 100993. doi:https://doi.org/10.1016/j.linged.2021.100993
Andrew, D. (1984). Concepts in Film Theory: Oxford University Press.
Brizio, A., Faure, V., & Baudino, F. (2022). Medical semiotics in the telemedicine era: The birth of telesemiotics. International Journal of Medical Informatics, 157, 104573. doi:https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2021.104573
Cobley, P. (2001). “Text” in Semiotics and Linguistics. London and New York: Routledge.
Eco, U. (1979). A Theory of Semiotics. Bloomington: India Press.
Färber, S., & Färber, M. (2017). Deaths and symbolic use of language: Semiotics and thanatological reading of the film Nell. European Psychiatry, 41, S723. doi:https://doi.org/10.1016/j.eurpsy.2017.01.1310
Ghandeharion, A., & Badrlou, L. (2018). Iranian advertisements: A postcolonial semiotic reading. Kasetsart Journal of Social Sciences, 39(2), 334-342. doi:https://doi.org/10.1016/j.kjss.2018.05.008
Impara, E. (2018). A social semiotics analysis of Islamic State's use of beheadings: Images of power, masculinity, spectacle and propaganda. International Journal of Law, Crime and Justice, 53, 25-45. doi:https://doi.org/10.1016/j.ijlcj.2018.02.002
Levitt, R. (2005). Steven Levitt on Abortion and Crime: Old Economics in New Bottles. American Journal of Economics and Sociology, 72(3), 675–700. http://www.jstor.org/stable/23526056
Lomas, T. (2016). Positive art: Artistic expression and appreciation as an exemplary vehicle for flourishing. Review of General Psychology, 20(2), 1–12.
Martin & Ringham , (2010), "Dictionary of Semiotics", Cassell , London& New York.
Mäki, U. (1994). Methodology might matter, but Weintraub's meta-Methodology shouldn't. Journal of Economic Methodology, 1(2), 215-232.
Merminod, G., & Burger, M. (2020). Narrative of vicarious experience in broadcast news: A linguistic ethnographic approach to semiotic mediations in the newsroom. Journal of Pragmatics, 155, 240-260. doi:https://doi.org/10.1016/j.pragma.2019.09.001
Parkwell, C. (2019). Emoji as social semiotic resources for meaning-making in discourse: Mapping the functions of the toilet emoji in Cher’s tweets about Donald Trump. Discourse, Context & Media, 30, 100307. doi:https://doi.org/10.1016/j.dcm.2019.100307
Pua, P., & Hiramoto, M. (2020). White hot heroes: Semiotics of race and sexuality in Hollywood ninja films. Language & Communication, 72, 56-67. doi:https://doi.org/10.1016/j.langcom.2020.02.003
Sun, M., Herrup, K., Shi, B., Hamano, Y., Liu, C., & Goto, S. (2018). Changes in visual interaction: Viewing a Japanese garden directly, through glass or as a projected image. Journal of Environmental Psychology, 60, 116-121. doi:https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2018.10.009
Toribio, J. (2021). Cinema and Fracture Mechanics. Procedia Structural Integrity, 33, 1197-1202. doi:https://doi.org/10.1016/j.prostr.2021.10.135
Xue, C. Q. L., & Xiao, J. (2014). Japanese modernity deviated: Its importation and legacy in the Southeast Asian architecture since the 1970s. Habitat International, 44, 227-236. doi:https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2014.06.011
Yamamura, E. (2008). Socio-economic effects on increased cinema attendance: The case of Japan. The Journal of Socio-Economics, 37(6), 2546-2555. doi:https://doi.org/10.1016/j.socec.2008.04.015
Yang, Y. (2021). Making sense of the “raw meat”: A social semiotic interpretation of user translation on the danmu interface. Discourse, Context & Media, 44, 100550. doi:https://doi.org/10.1016/j.dcm.2021.100550